De molens van Kinderdijk: Hydraulisch Werelderfgoed

In 1997 zijn de molens van Kinderdijk op de Unesco Werelderfgoedlijst geplaatst. Hoewel gezichtsbepalend voor het gebied, zijn de negentien poldermolens uit 1740 relicten. Hun functie als mechanische waterverplaatsers hebben zij lang geleden moeten opgegeven aan de stoom- en later elektrische gemalen. Veel molens, de onbetwiste iconen van de traditionele Nederlandse identiteit, zijn om die reden dan ook gesloopt. In het gebied rondom de Kinderdijk zijn naast de molens nog meer objecten te vinden die het bezoeken waard zijn. Dijken, reservoirs, sluizen, gemalen, lage en hoge poldergebieden zorgen ervoor dat de historische ontwikkeling op het gebied van waterbeheer is af te lezen uit het landschap.

Kinderdijk biedt dus veel mogelijkheden, maar hier wordt nauwelijks nog op ingespeeld. Bij een bezoek aan het hydraulisch erfgoed per auto of bus verstoren lukraak geplaatste gemeente- en informatieborden, liefdeloos vormgegeven gebouwen en zelfs een rode toiletcabine het beeld. Deze troosteloze presentatie is met name te wijten aan jarenlange bestuurlijke desinteresse van het gemeentebestuur Nieuw-Lekkerland. Nu de gemeente Alblasserdam wel kansen ziet en de Stichting Kinderdijk een nieuw bestuur heeft gekregen, is de ontwikkeling van Kinderdijk na tien jaar stagnatie weer in beweging. Er zijn plannen voor restauratie van de molens en het opschonen van de directe omgeving. Zwarte Hond, Copijn Tuin- en Landschapsarchitecten en Arcadis formuleerden een voorstel voor de entreezone en bezoekmolen. Er blijven echter praktische problemen, met name omdat de Stichting amper inkomsten heeft. Bij de ontwikkeling ligt bovendien de nadruk op de molens, in plaats van het gehele gebied. Een andere routing zou al een treffender verhaal kunnen vertellen over wat Kinderdijk nu eigenlijk is.

Zie voor het gehele artikel: ‘Een sanitaire stop van wereldklasse’, in: Blauwe Kamer (2010, no. 1.) pp. 50-59. Meer informatie over Kinderdijk op www.molenskinderdijk.nl