Gasthoofredacteur Adri Duivesteijn en het gedachtegoed van Right to the City

Foto Christiaan Krouwels

 

Oud-politicus en voormalig directeur van het Nederlands Architectuurinstituut Adri Duivesteijn trad voor ons maartnummer op als gasthoofdredacteur. Hij stelde een dossier samen over de mogelijkheden en kansen die burgers hebben om zelf hun leefomgeving te veranderen en vorm te geven. Als Kamerlid voor de PvdA en als wethouder in Den Haag en Almere zette Duivesteijn zich altijd in voor het recht om zelf het ontwerp van je woon-, werk- en leefomgeving ter hand te nemen.

 

Onder het motto ‘Right to the City’ stelt Duivesteijn dat we afscheid moeten nemen van het vastgeroeste denken waarin slechts twee smaken mogelijk zijn: een huurmarkt waar corporaties in het betaalbare segment goeddeels het alleenrecht hebben, en een koopmarkt die gedomineerd wordt door ontwikkelaars en beleggers. Het tij voor een omslag lijkt gunstig – met een nieuw regeerakkoord, een bouwopgave van één miljoen woningen en een ambitieuze minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Bovendien gaan overal in het land nieuwe gemeenteraden aan de slag en juist zij hebben, aldus Duivesteijn, de kans om het gedachtegoed van Right to the City in de praktijk te brengen. En dat gaat verder dan de eigen woning – het heeft ook betrekking op de openbare ruimte, infrastructuur en collectieve voorzieningen.

 

Met dit dossier wil Adri Duivesteijn die cultuuromslag een duwtje in de rug geven. Vooral door succesvolle en uiteenlopende voorbeelden te laten zien, zoals de Coendersbuurt in Delft waar publicist JaapJan Berg zag hoe bewoners en ontwerpers een rijke en gevarieerde wijk hebben gerealiseerd. Of het Tilburgse Spoorpak, dat grotendeels door de Tilburgers zelf is opgezet. We namen een kijkje in de Amsterdamse klusflat Kleiburg en doken in het initiatief van dorpelingen om het Friese Holwerd weer te verbinden met de Waddenzee. Deze projecten staan ook in het hieronder geplaatste overzicht van zeven typologieën over hoe het gedachtegoed van Right to the City in de praktijk kan worden gebracht. 

Adri Duivesteijn ging in gesprek met Darinka Czischke van de TU Delft. Zij doet al jaren onderzoek naar coöperatieve vormen van woningbouw en wist hem niet alleen haarfijn uit te leggen wat de motieven van burgers zijn om zelf het heft in handen te nemen, maar ook waarom het belangrijk is om daar gehoor aan te geven. Dat doet ook Peter Kuenzli – bekend van het onlangs verschenen boek Operatie Wooncoöperatie – in het essay dat hij speciaal voor dit dossier schreef. Aan de hand van sleutelmomenten in de Nederlandse ruimtelijke ordening laat hij zien hoe met wooncoöperaties een einde gemaakt kan worden aan de woningcrisis.

 

Gasthoofdredacteur Duivesteijn kijkt ook over de grens. Redacteur Fabian Dejtar van het onlineplatform ArchDaily interviewde María Cristina Cravino, een Argentijnse antropoloog die onderzoek doet naar ongelijkheid in Zuid-Amerikaanse steden. En publicist Fred Feddes schreef over Duivesteijns grote inspiratiebron: de zelfbouwwijk El Salvador in het Peruaanse hoofdstad Lima. 

 

Echt inspirerend zijn natuurlijk al die burgers die zelf aan de slag zijn gegaan. Met hun woning, met straten, pleinen en parken, met het landschap. Met stadslandbouw, energiecoöperaties of zorgconcepten. Fotograaf Marieke Kijk in de Vegte bracht enkelen van hen op sublieme wijze in beeld.

 

 

Dit nummer verscheen 25 maart. Geen abonnee, maar toch benieuwd? Sluit hier een abonnement af. Het losse nummer of een pdf van dit dossier bestelt u via Uitgeverij Blauwdruk.