Save the date: 12 oktober Afstudeerdersdebat

Klimaatadaptatie en het landschap

Goed nieuws voor landschapsarchitecten onlangs in het NRC: Verschillende Utrechtse en Gelderse gemeentes onderkennen na een stresstest voor klimaatverandering het belang van de natuurlijke omgeving als basis voor adaptatie. Ze realiseren zich bijvoorbeeld dat een zandgrond om andere oplossingen vraagt dan een bodem met zware klei. Dijkgraaf Tanja Klip-Martin van waterschap Vallei en Veluwe: “Je kunt beter rekening houden met het landschap en het watersysteem dan uitgaan van toevallige bestuurlijke grenzen.” Werk aan de winkel voor de landschapsarchitecten dus.

 

Machtsspelletje

Zit je al de hele dag geconcentreerd achter de computer? Dan is het dan nu misschien even tijd voor wat afleiding. Vers Beton maakte een geinig spelletje, met een vette knipoog en een serieuze ondertoon: Bouwen is macht. Bas de Bouwer en Ahmed de Ambtenaar worstelen met de dilemma’s die komen kijken bij de ruimtelijke opgaven van Rotterdam. Leggen ze een nieuwe ringweg aan ten koste van de voetbalclub en volkstuintjes? Investeren ze in een nieuwe brug en iconische gebouwen? Welke keuzes maak jij?

Column: Gebruik het gras

De voormalige kloostertuin in het hart van Litomysl.

 

Door: Mark Hendriks

 

Door al dat bottom-up- en participatiegeweld in Nederland zou je haast vergeten dat dit in de rest van de wereld helemaal niet zo gangbaar is. Dat ondervind ik bijvoorbeeld als ik voor de internationale publicatiereeks Landscape Architecture Europe voormalige Oostbloklanden bezoek. Zo was ik drie jaar geleden in Boedapest waar landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen uit alle macht proberen om de herinrichting van de openbare ruimte open te stellen voor de wensen en belangen van burgers. En deze week maakte ik in het Tsjechische stadje Litomysl kennis met een participatieproject rondom het herontwerp van een rivieroever.

meer lezen

Richard Sennetts meesterwerk

De meesten van ons kennen de Amerikaanse socioloog / stedenbouwkundige Richard Sennett nog van zijn verhandelingen over het publieke domein als plek van culturele kruisbestuiving. Onlangs verscheen zijn magnum opus Building and Dwelling: Ethics for the City. Hierin beschrijft hij hoe stedenbouwkundig ontwerp een open samenleving kan bevorderen. Marjan Slob schreef voor de Volkskrant een ronkende recensie over het boek. Weergaloos, urgent en duizelingwekkend, noemt ze het. Mijn interesse is gewekt.

 

E-zine van juni: stationsplein Maastricht, de Afsluitdijk en Kris Oosting over Leidsche Rijn Centrum

In de nieuwste editie van het Blauwe Kamer e-zine aandacht voor de versterking van de Afsluitdijk door het consortium Levvel (met daarin de ontwerpbureaus BenthemCrouwel en West8) en de herinrichting van het stationsplein in Maastricht door MTD Landschapsarchitecten. In de rubriek Ondertussen in ... gaan we naar Luxemburg waar Bosch Slabbers en Urbis een kantorenwijk omtoveren tot een gemengd stadsdeel. Redacteur Marieke Berkers keek binnen bij Space&Matter en columnist Kris Oosting bezocht Leidsche Rijn Centrum en waande zich even in Abu Dhabi.

Boekpresentatie ‘Het volgende landschap’

Op 28 mei presenteerde de Stichting Landschapstriënnale haar publicatie Het Volgende Landschap. Het boek doet verslag van de Landschapstriënnale 2017, over de actuele ruimtelijke opgaven voor Nederland in het algemeen en de Stadsregio Amsterdam in het bijzonder. In een warm zaaltje van de Tolhuistuin in Amsterdam Noord kwamen vakgenoten bij elkaar om het boekje in ontvangst te nemen en een paneldiscussie bij te wonen. Eric Luiten (voorzitter Stichting Landschapstriënnale) en Paul Gerretsen (Vereniging Deltametropool) legden de panelleden, Esther Agricola, Berno Strootman, Sylvo Thijsen en Emiel Reiding, vier thema’s voor die het landschappelijke debat van morgen domineren.

meer lezen

Een vleugje Berlijn in Leidsche Rijn

Op 16 mei was de officiële  opening van het splinternieuwe centrum van Leidsche Rijn. Aan het ontwerp werkten tal van gerenommeerde architecten en stedenbouwkundigen, onder supervisie van Jo Coenen. Door een mix van bouwstijlen moest het winkelcentrum een organische, stedelijke allure krijgen, die ons doet terugdenken aan onze stedentripjes naar Barcelona of Berlijn. Blauwe Kamer columnist Christiaan Weijts ging er kijken en schreef er een stukje over voor de NRC. Hij had zich ingesteld om zich vrolijk te kunnen maken over al die kosmopolitische polderambities, maar moest toegeven dat het eigenlijk best goed gelukt is.

 

Strip (14): Parijs en New York vrolijk gebogen

In succesvolle steden zijn veel oudere buurten in rijkere enclaves veranderd. Dat heet ‘gentrification’, een proces dat in steden als New York en Parijs onverminderd doorzet. Het verhaal van Meneer Johan - strip van het duo Dupuy & Berberian - speelt zich af in zo’n opgewaardeerde wijk ergens achter het Canal Saint Martin in het 10de en 11de arrondissement van Parijs.

 

Door Rob van der Bijl

meer lezen

1 juni, excursie naar Arnhem: bezoek Sint Jansbeek en Meinerswijk

Foto: Thea van den Heuvel

 

In samenwerking met tijdschrift Nieuwe Veluwe en vereniging VVA Larenstein organiseert Blauwe Kamer een middagexcursie naar Arnhem. We gaan  met ontwerper Theo Reesink naar de Sint Jansbeek die sinds kort weer zichtbaar door de binnenstad loopt. Daarna steken we de Rijn over naar het uiterwaardengebied Stadsblokken-Meinerswijk, waar landschapsarchitect Harro de Jong vertelt over de plannen voor een nieuw woongebied waar natuur en recreatie de boventoon voeren.

 

Programma vrijdag 1 juni:

12.00 Ontvangst op Molenplaats Sonsbeek met lunch

12.30 Presentatie Sint Jansbeek door Theo Reesink

13.30 Wandeling langs Sint Jansbeek

14.30-15.00 | Oversteek van de Rijn naar Stadsblokken-Meinerswijk

15.15 | Wandeling onder begeleiding van Harro de Jong

17.00 | Netwerkborrel Werfpaviljoen Arnhem

 

De kosten voor deze excursie bedragen €15,– p.p., inclusief lunch en borrel. Opgave via info@blauwekamer.nl of 0317 425890. De kosten kunt u hier voldoen. 

Middelgrote gemeenten pakken hun centra aan

In de Keizerstraat in Venlo zijn de 'dode achterkanten' tot leven gewekt, met horeca, een terras in de oude kloostertuinen een opknapbeurt van de openbare ruimte.

Middelgrote steden kampen met een groeiende leegstand in de winkelgebieden. Verloedering ligt op de loer en overal denken gemeenten na over oplossingen. Kris Oosting ging kijken in Venlo, Veenendaal en Almelo en constateert dat de gemeenten het vooral zoeken in eigen identiteit en het toevoegen van verblijfskwaliteit. ‘Het is echt pionieren wat we doen.’

Tekst Kris Oosting Foto's Daniel Nicolas

meer lezen

Pleidooi voor de bomen

Laan in de Beemster, foto: Wendy Drent

 

Er is grote ophef ontstaan over het kabinetsbesluit om 50 miljoen euro uit te trekken voor het ‘veiliger maken van autowegen buiten de bebouwde kom’. Dat betekent immers de kap van duizenden bomen. Een online petitie hiertegen is op het moment van dit schrijven al meer dan 16.500 keer ondertekend.

 

Landschappelijke waarde

en

 

Ook in het buitenland klinken warme pleidooien voor het behoud van bomen. Emma Mitchell beschrijft in The Guardian welke positieve effecten bomen op onze geestelijke en lichamelijke gezondheid hebben. Zij stelt dat kandelaberen in veel gevallen een goed alternatief is voor kap als het om de veiligheid van infrastructuur gaat. Als argumenten als gezondheid, klimaat en landschappelijke waarde niet overtuigend genoeg zijn, kunnen we het ook nog over geld hebben. Theodore Endreny rekent in Citylab uit hoeveel bomen in grote steden aan ecosysteemdiensten opleveren. Gemiddeld is dat $967,000 per vierkante kilometer aan boombeplanting.

 

Jong geleerd

In de intro van ons vorige e-zine schetst hoofdredacteur Mark Hendriks zijn verbazing over de gebrekkige kennis van de gemiddelde Nederlander over ons vakgebied. Volkskrant columnist Max Pam blijkt bijvoorbeeld niet te weten dat het ministerie van VROM al in 2010 ophield te bestaan en dat we de schoonheidscommissie tegenwoordig welstandscommissie noemen.

 

De Amerikaanse landschapsarchitect Shannon Gapp publiceerde onlangs het kinderboek ‘Green Trees and Sam’. Hierin legt ze aan de kleintjes uit wat landschapsarchitectuur is en hoe het ontwerp de leefomgeving kan verbeteren. Het boekje is online te lezen. Misschien kan het geen kwaad om ook een Nederlandse versie te publiceren.

 

Steampunk landschapsarchitectuur

 

In theorie is iedereen wel voorstander van groene stroom, maar plannen voor het plaatsen van windmolens roepen zonder uitzondering heftige negatieve reacties op. Definitely not in my back yard! Om de discussie te stroomlijnen, zetten landschapsarchitecten de meest geavanceerde presentatietechnieken in: photoshop, drones, virtual reality… In het oog van deze digitale storm ontwikkelde het Gelders Genootschap samen met industrieel vormgever Henrik de Goffau een heerlijk archaïsch instrument: de Windkijker. Het is een optisch apparaat met een schaalbalk, waarlangs een miniatuur-windmolen heen en weer geschoven kan worden. De Windkijker laat vanaf elke willekeurige  plek het effect zien van een windmolen op een afstand tussen de 600 en 5000 meter. Ontwerpers en belanghebbenden kunnen met behulp van dit gereedschap in gesprek gaan over de impact van een voorgestelde ingreep. Als dit apparaat de harten van het volk niet voor de windmolens verovert, dan toch in ieder geval wel voor de landschapsarchitecten.

 

E-zine van april: park voor vluchtelingen, Burgerweeshuis en Landschapstriennale 2020

In het e-zine van april reizen we af naar Jordanië waar Lodewijk Baljon landschapsarchitecten een park ontwerpt voor de bewoners van het enorme vluchtelingenkamp Al Za'atari.

Daarnaast aandacht voor de herinrichting van de buitenruimtes van het beroemde Burgerweeshuis in Amsterdam en het promotieonderzoek van landschapsarchitect Henk van Blerck. In een 11 minuten durende film vertelt hij over de bijzondere kwaliteiten van de naoorlogse ruilverkavelingslandschappen. Tot slot 5 vragen aan Jeroen Naaijkens over zijn initiatief om de volgende Landschapstriennale in het Brabantse Groene Woud te houden en 5 boektips voor de lente door redacteur Maarten Ettema.

Ons dagelijks brood en spelen

Foto: Astrid Aarsen

 

De prijsvraag Brood en Spelen daagt ondernemers en ontwerpers uit om vernieuwende ideeën en perspectieven voor het platteland te ontwikkelen. Architectuurhistoricus Astrid Aarsen vraagt zich in haar blog op Archined af of het niet eigenlijk een verkapt werkverschaffingsproject is voor architecten. Toen zij in 1996 afstudeerde met haar scriptie over landelijke bouwkunst, speelde immers precies de zelfde problematiek. Waarom is die nu opeens zo urgent? Ook het feit dat het verplicht is om een geregistreerde architect in het prijsvraagteam op te nemen vindt ze verdacht. 

Koester het grote lege landschap

In het jongste nummer wijdt Blauwe Kamer een dossier aan het platteland. Onder de noemer 'Het platteland heeft de toekomst' verkennen we uit verschillende hoeken de opgaven waar het platteland voor staat en de rol die ontwerpers daarbij kunnen spelen. Van keukentafelgesprekken over plattelandsvernieuwing tot een pleidooi voor een platteland als leverancier van regionaal voedsel. Harry Cock maakte een fotoreportage over het landschap van techniek en innovatie in de kop Noord-Hollands. En Jake Wiersma breekt een lans om in alle planologische drukte ruimte vrij te houden voor het lege landschap. Om de sublieme 'wow-ervaring' te behouden.

meer lezen

Smart city als dystopie

Impressie van de Facebook-wijk in Menlo Park, Californië

 

Google, Facebook en Amazon houden zich momenteel alle drie bezig met stedelijke ontwikkeling. Zij bouwen nieuwe stadswijken waar hun werknemers comfortabel kunnen wonen. De nieuwste technologische snufjes zorgen ervoor dat het stedelijk leven gesmeerd loopt: Zelfrijdende bussen, ondergrondse afvoer van het vuilnis en flexibele bebouwing. Om deze techniek te optimaliseren wordt er continu data verzameld en geïnterpreteerd. De stad hangt vol camera’s en sensoren die alles in de gaten houden. Dat roept natuurlijk direct vragen op over privacy. Scenes uit 1984 en The Circle dringen zich op. Tracy Metz uit hierover haar bezorgdheid in haar Stadsbericht. Ik zou daar het volgende bezwaar aan toe willen voegen: Valt er nog wel wat te beleven in een stad waar altijd alles volgens plan verloopt?

 

Natuur en landbouw: scheiden of verweven?

foto: Fred Hoogervorst / HH

 

In het maartnummer van de Blauwe Kamer besteedden we uitgebreid aandacht aan de uitdagingen waar het platteland momenteel voor staat. De fotoreportage van Harry Cock bracht de schaalvergroting, intensivering en technologische vernieuwingen van de agrarische sector in beeld. Dit leverde vervreemdende beelden op van een landschap zonder mensen. Dat intensief landgebruik ook nadelig is voor de biodiversiteit is al lang bekend, maar over de oplossing lopen de meningen uiteen. Het ene kamp zegt dat we natuur-inclusieve landbouw moeten stimuleren, om zo de soortenrijkdom op het platteland in stand te houden. Het andere kamp wil juist intensiever produceren, zodat we minder grond nodig hebben voor landbouw en meer ruimte voor echte natuur over houden. De Groene Amsterdammer zet in het artikel ‘De akker of het wilde groen’ alle voor- en nadelen van beide benaderingen op een rijtje. De uitkomst is verrassend, maar niet onbetwist. 

Strip (13): Amsterdam vervloekt en duister

Frank Van Coover is een CIA-agent die verwikkeld is in speurwerk naar de Red Rat-bende die gestolen goud in de Nederlandse hoofdstad probeert te verzilveren, vandaar de titel Amsterdam Gouden Stad. Maar het verhaal doet er niet zo toe. Belangrijker is het decor van hetietwat clichématig weergegeven Amsterdam waartegen achtervolgingen en gewelddadigheden plaatsvinden. De strip gaat vooral over snelheid van auto’s, motoren en speedboten, en uiteraard over criminaliteit.

Door Rob van der Bijl

meer lezen