Verdichting als kwaliteitsimpuls

Zijn grote nieuwbouwwijken onvermijdelijk, of kunnen we de vraag naar nieuwe woningen binnenstedelijk oplossen? Verdichting is niet alleen een manier om ons buitengebied open te houden, maar ook een motor voor een gezonde stad. Blauwe Kamer redacteur Anne Seghers beschreef voor NL Magazine een aantal succesvolle voorbeelden van inbreiding in Venlo, Utrecht, Groningen en Delft. Deze vier projecten brengen elk op hun eigen manier een vergeten stuk stad opnieuw in verbinding met haar omgeving.

Hou houdbaar zijn onze polders?

Dat de zeespiegelstijging grote gevolgen zal hebben voor Nederland is algemeen bekend. Wetenschapsjournalist Rolf Schuttenhelm laat in Vrij Nederland verschillende wetenschappers aan het woord die stellen dat het gevaar nog veel ernstiger is dan gedacht. De experts hebben één gedeelde zorg: Nederland heeft geen Plan B, voor als de zeespiegel sneller gaat stijgen dan waar we rekening mee houden in het Deltaprogramma. Moeten we de laagste delen van ons land misschien opgeven?

 

Regio van de Toekomst (7): Natuurkracht voor de Eemsdelta

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Dit is aflevering 7.

De Waddenkust: toneel voor natuurgebied, werelderfgoed, industrie en windpark.

 

Landschap trekt zich weinig aan van projectgrenzen. Trek op papier een lijn om de Eemsdelta en veel aspecten die van belang zijn voor ontwikkelingen binnen het projectgebied, strekken zich uit tot voorbij de getrokken lijn. Het Waddenlandschap van Noordoost-Groningen is niet alleen werelderfgoed, maar ook het nationale ‘aanlandpunt’ (stekker) van een windpark op zee.

 

Door: Marieke Berkers

 

In de Eemshaven komt straks een derde van de Nederlandse elektriciteitsbehoefte aan land. Als energiehub trekt het gebied Google en andere bedrijven voor de bouw van enorme datacenters. Kortom, zelden figureert een regionale ontwerpopgave in zo’n internationaal spanningsveld. 

meer lezen

Het eerste e-zine van 2019 – volledig vernieuwd, nog steeds actueel

De schaapskooi in het Drentse natuurgebied Bargerveen. Foto: Marieke Kijk in de Vegte

 

Vandaag verschijnt het eerste e-zine van 2019. We hebben de uitgave flink opgefrist, met meer mogelijkheden tot doorklikken, nieuwe rubrieken en een update van de vormgeving (zoals een moderne letter en nieuwe widgets). De nadruk is nog meer op het visuele aspect te komen liggen, door teksten kort te houden en meer beeldelementen toe te voegen. In plaats van één film bieden we voortaan meer video’s aan – in deze editie onder andere een film over de nieuwe LocHal in Tilburg en een video-impressie van de heringerichte Roosendaalse Vliet. Daarnaast een fotoreportage over een door Daad Architecten ontworpen schaapskooi in Drenthe, een landschappelijk crematorium in Aalst en een kijkje in het kantoor van Buro Harro. Tot slot 'Post uit België' van onze correspondent Evelien Pieters. 

De stadsrand verdient onze aandacht

 

In het regionale omgevingsbeleid wordt over het algemeen onderscheid gemaakt tussen stedelijk gebied en landelijk gebied. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) onderzocht juist de dynamische zone die er tussenin ligt: de stadsranden. De stadsrand is een schakelgebied waar bovenlokale vraagstukken voor energie en klimaat, voedsel en natuur, mobiliteit en leefomgeving bij elkaar kunnen komen. De studie geeft handreikingen voor de ontwikkeling van specifiek stadsrandbeleid op lokaal en regionaal niveau.

Shocktherapie tegen Zeespiegelstijging

 

In Nederland zijn we wel gewend aan het idee dat ons huis onder water kan komen te staan. In de Verenigde Staten maakt Jon Leland, directeur van Kickstarter, op ludieke wijze inzichtelijk wat zeespiegelstijging voor New York betekent. In een interview met de New Yorker vertelt hij ervoer. Leland printte 8000 stickers met de tekst; ‘Bij 2° temperatuurstijging zal deze plek onder water staan. Eis maatregelen tegen klimaatverandering’. Deze stickers verschijnen op de relevante plekken in het straatbeeld. Het doel is om de mensen wakker te schudden en de machinerie in beweging te krijgen om eindelijk echt iets te doen tegen klimaatverandering. Op de website www.thisplacewillbewater.org is te zien welke delen van New York precies overstromingsgevaar lopen. Leland heeft al een vervolg in petto: ‘Deze plek zal woestijn zijn.’ “Het midwesten van de VS zit namelijk ook in de penarie.”

Woonproject Space-S zoekt nog naar zijn vorm

Foto Rufus de Vries

In Eindhoven is een project voor sociale woningbouw een voorbeeld van een nieuwe benadering waarbij toewijzing is gekoppeld aan betrokkenheid bij de wijk. Een plankritiek door Teun van den Ende.

meer lezen

Hoogbouw: zegen of vloek?

Een poster met daarop de skyline van Pudong, het zakendistrict van Shanghai. Foto: EPA

 

De laatste jaren wordt er weer stevig gebouwd, vooral in de steden. De nieuwe projectlocaties lijken steeds dichter bebouwd te worden met steeds hogere gebouwen. Zal dit onze steden naar een hoger niveau tillen, of is het de nekslag voor het geliefde, bruisende stadsleven? De meningen lopen uiteen.

meer lezen

Hoe zien de NOVI-wijken er straks uit?

'Eenheidsworst', 'veel te massaal', 'niet dood gevonden'. Deze kreten zijn dikwijls geuit als het om de Vinex-wijken ging. Volgens Hans Reijnen en Gregor Heemskerk zijn de Vinex-wijken echter pareltjes van ruimtelijke kwaliteit vergeleken met de nieuwbouw die ons nu boven het hoofd hangt. In een opiniestuk in Stadszaken uiten zij hun bezorgdheid. 

meer lezen

Laatste e-zine van 2018: special over Regio van de Toekomst

Dit laatste e-zine van 2018 staat volledig in het teken van Regio van de Toekomst. Op verzoek van Emiel Reiding, de rijksambtenaar die over enkele maanden een Nationale Omgevingsvisie moet afleveren, en in opdracht van vier provincies werken acht ontwerpteams in vier regio’s (Rotterdam-Den Haag, Waddenkust, Arnhem-Nijmegen-Foodvalley en Flevoland) aan ruimtelijke vergezichten. De uiteindelijke resultaten zijn niet alleen bedoeld om richting te geven aan de regionale omgang met actuele opgaven, maar ook om de discussie over de inhoud en de ambitie van de NOVI te voeren.

Blauwe Kamer volgt dit traject op de voet. Redacteur Marieke Berkers publiceert met enige regelmaat een blog waarin zij reflecteert op de voortgang en tussentijdse resultaten. De teams zijn inmiddels halverwege – een goed moment om in dit e-zine de stand van zaken te laten zien.

Groeten uit de binnenstad

Kerstmarkt in de Arnhemse Bakkerstraat.

Als bewoner van de Arnhemse binnenstad hinkt webredacteur Sofia Opfer op twee gedachten. Aan de ene kant is het leven in een stadscentrum gezellig en afwisselend, met tal van voorzieningen bij de hand. Aan de andere kant voelt het soms vervreemdend, alsof ze in een decor woont. Rond de feestdagen stelt Opfer zich de vraag: wat is nu echt de kwaliteit van de binnenstad, en kan het met al dat consumeren niet een tandje minder? 

 

Door: Sofia Opfer

meer lezen

Strip (17): Londen als plechtstatig decor

'Londen, 24 april 1949. Na een stortbui ’s morgens vrolijk een bleek lentezonnetje Piccadilly Circus op …' Zo begint de strip-thriller 'Rendez-Vous in Sevenoaks'. De auteurs van dit spannende verhaal - tekenaar Floc'h en tekstschrijver Rivière - situeren hun verhaal in het naoorlogse Londen. Hun hoofdfiguur, George Croft, een journalist en schrijver van griezelverhalen, beleeft er zijn avontuur, zijn laatste wel te verstaan...

Door Rob van der Bijl

meer lezen

In memoriam: Bart Vlaanderen

Op 29 november overleed Bart Vlaanderen, stedenbouwkundig hoofdontwerper bij de gemeente Amsterdam. In een openhartig interview met het blog Happy Places vertelde hij afgelopen zomer hoe hij zich voorbereidde op zijn onvermijdelijke einde.

 

Bart Vlaanderen studeerde in de jaren '80 landschapsarchitectuur aan Wageningen University. Sinds 2000 was hij stedenbouwkundig hoofdontwerper bij de gemeente Amsterdam. Daar werkte hij aan projecten als OverAmstel, Oostpoort, Zuidas en Haven-Stad.

 

Vorig jaar kreeg Bart Vlaanderen het slechte nieuws dat er een tumor in zijn hersenen zat die niet meer te genezen was. In eerste instantie werkte hij zo veel mogelijk door: 'Werken was voor mij een heel vanzelfsprekend iets. Ik ben ontwerper in Amsterdam, dat heb ik altijd met ontzettend veel plezier gedaan.(…) Ik dacht dan ook: Ik word diep ongelukkig als ik thuis ga zitten. Gaan wachten.’

 

Toen de chemo niet aansloeg, moest hij toch de handdoek in de ring gooien. Thuis verdiepte hij zich in tuinieren en filosofie. Eén voor één pelde hij de laagjes van zijn bestaan af, om tot zijn essentie te komen: 'Ik moet het loslaten, ook al is het zulk leuk werk. (…) Op het moment dat ik die (mantel van het werk, red.) afdeed, was er gelijk opluchting. Er ontstond gelijk ruimte bij mij merkte ik. Ik hoefde mezelf niet meer te bewijzen.'

Nohnik: ‘Het verhaal is de legitimering van je ontwerp’

Wieteke Nijkrake en Jorrit Noordhuizen zijn Nohnik.

 

Het bureau Nohnik verenigt de grote schaal van de landschapsarchitectuur met de schaal van de plek in de architectuur. Wieteke Nijkrake en Jorrit Noordhuizen maakten daarmee meerdere prijswinnende ontwerpen. Maar behalve voor vernieuwing hebben zij oog voor het aloude belang van een krachtige positie voor het ontwerp: ‘Het is raar dat het regionaal ontwerp geen gemeengoed meer is.’

 

Tekst Mark Hendriks |  Foto Christiaan Krouwels

meer lezen

Regio van de toekomst (6): Dwarsdenkend de toekomst in

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Dit is aflevering 6.

Teamcaptain Bernadette Janssen presenteert de ontwerpbevindingen voor de regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley.

 

Op 30 november presenteerden de acht ontwerpteams in een bomvol Pakhuis de Zwijger in Amsterdam hun eerste bevindingen. Ze moesten met de billen bloot, want het publiek – een mix van prominente vakgenoten en jong talent – was gevraagd om kritisch te reflecteren op het getoonde werk.

 

Tekst: Marieke Berkers

Foto's: Geert van de Wijk

 

In de zaal stonden ronde thematafels, zoals ‘ruimtelijke kwaliteit’, ‘klimaat en water’ en 'kennis en wetenschap',  of ‘dwarsdenken en veranderen’ en 'samenwerking en governance'. Per tafel werd na elke teampresentatie een openbaar advies geformuleerd. Dit werkte goed: de tafels kwamen met nuttige koerswijzigingen en aandachtpunten waarmee het regionale ontwerponderzoek werd aangescherpt.

meer lezen

Blauwe Kamer Jaarboek 2018 gepresenteerd in Tilburgse spoorzone

Hoofdredacteur Mark Hendriks sprak met Riek Bakker, Paul Achterberg en Jeroen de Willigen over de drie Tilburgse projecten in deze jaarboekeditie: de gebiedsontwikkeling Piushaven, het ontwerp van het Burgemeester Stekelenburgplein en de vernieuwing van woonwijk Groeseind. Foto: Christiaan Krouwels

 

Op zaterdag 1 december presenteerden we het Blauwe Kamer Jaarboek 2018. Omdat 3 van de 20 geselecteerde projecten zich in Tilburg bevinden, vond de presentatie plaats in restaurant Eve, in de Tilburgse Spoorzone. Voorafgaand aan de presentatie gaven medewerkers van de gemeente Tilburg een rondleiding door het gebied. De industriële sfeer van de voormalige spoorwerkplaats wordt aangegrepen om een inspirerend nieuw stadsmilieu te creëren.

 

Op de presentatie kwamen niet alleen vakgenoten af, maar ook Tilburgers die trots zijn op de landelijke belangstelling voor hun stad. Na een inleiding door commissievoorzitter Joks Janssen hield onze columnist Christiaan Weijts een pleidooi voor de belevingswaarde van de stad. Hierna volgde een boeiend driegesprek met de ontwerpers Riek Bakker, Paul Achterberg en Jeroen de Willigen. De eerste exemplaren van het boek werden uitgereikt aan Tilburgse wethouder Berend de Vries, en de voorzitters van de NVTL en de BNSP Ben Kuipers en Rob van der Velden.

 

Klik hier voor een impressie van de middag door fotograaf Christiaan Krouwels.

 

Was je er niet bij? Geen probleem: het Blauwe Kamer Jaarboek 2018 is hier te bestellen.

Sint Jansbeek wint Gelderse prijs voor ruimtelijke kwaliteit

Sinds 2004 reikt de provincie Gelderland elke twee jaar de Gelderse prijs voor ruimtelijke kwaliteit uit. Dit jaar kwam de Arnhemse Sint Jansbeek als winnaar uit de bus. De jury kende een eervolle vermelding toe aan NL Solarpark de Kwekerij. Pelgrimsroute Walk of Wisdom won de publieksprijs.

 

Dit jaar ging de jury op zoek naar voorbeelden van ‘Landschap nieuwe stijl’. De Grote Opgaven (energietransitie, klimaatadaptatie en verdergaande verstedelijking) zullen het landschap ingrijpend veranderen. Hoe kunnen deze transformaties kwaliteit toevoegen aan het vertrouwde Gelderse landschap? De jury beoordeelde de inzendingen op toegankelijkheid, zowel fysiek als mentaal, de belevingswaarde en de toekomstwaarde met betrekking tot de Grote Opgaven. 

 

meer lezen

Regio van de toekomst (5): De smaken van Flevoland

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Dit is aflevering 5.

Foto's: Marjolein Hillege

 

In Flevoland hopen ze dat de provincie in 2030 bekend staat om de ‘meerdere smaken’ in de agrarische sector. De twee ontwerpteams- die onder de vlag van Regio van de toekomst aan de slag gaan – onderzoeken wat dit betekent en hoe het eruit kan zien.

 

Tekst: Marieke Berkers

 

Tijdens een workshop in november ontmoetten de teamleden boeren, beleidsmakers, experts van onder meer Waternet, Staatsbosbeheer en de Metropoolregio Amsterdam, en een bodemspecialist van het Rijksvastgoedbedrijf. Teamcaptains Berdie Oltof (van bureau Feddes/Olthof) en Peter Veenstra (van LOLA Landscape Architects) verdeelden de groep over drie workshoptafels. Team ‘Casco’ onderzocht hoe het oorspronkelijke landschapscasco van bos, waterwegen en wegen met de inzichten van nu eigentijds kan worden gemaakt. Aan de tafel ‘Carrousel’ is gekeken waar, door bedrijven te verplaatsen of te ‘verkleuren’, nieuwe smaken aan de landbouwsector kunnen worden toegevoegd. De derde groep onderzocht op welke wijze het thema ‘Circulaire economie’ in Flevoland invulling kan krijgen.

meer lezen

Flevoland is jarig

100 jaar geleden werd de Zuiderzeewet ondertekend. Dat gaf het startsein voor de bouw van de afsluitdijk en de inpoldering van Flevoland. Ter ere van deze verjaardag maakte Staatsbosbeheer deze film over de ontwikkeling van het groen op het nieuwe land.

Rotterdam-Zuid is niet fietsvriendelijk

beeld: Nina Fernande

 

In Rotterdam-Zuid gebeurt maar 15% van alle verplaatsingen per fiets, terwijl dat in Utrecht 50% is. Teun van den Ende zet in Vers Beton op een rijtje hoe dat komt. Er zijn financiële oorzaken, maar ook sociaal-culturele: veel Rotterdammers met een niet-westerse achtergrond hebben als kind niet leren fietsen. Bovendien is een auto bij uitstek een statussymbool.

De stedenbouwkundige opzet van Rotterdam-Zuid nodigt ook niet uit de fiets te pakken. De infrastructuur is eenzijdig op autoverkeer gericht. Fietsroutes zijn onaantrekkelijk en voelen onveilig. Gelukkig wordt er binnenkort een begin gemaakt met het fietsvriendelijk maken van Rotterdam-Zuid, door de herinrichting van de Beijerlandselaan.