Speciale bijeenkomst – Afstudeerders in debat

Ons septembernummer staat traditiegetrouw in het teken van het beste afstudeerwerk in stedenbouw en landschapsarchitectuur van het afgelopen studiejaar. Dit vieren we met een speciale bijeenkomst op 4 november op de TU Delft.

 

Onder leiding van Sophie Stravens gaat de nieuwe generatie ontwerpers in gesprek over hun afstudeerproject. Wat zijn de actuele opgaven? Welke methodiek is gehanteerd? Hoe zien zij de toekomst van het vak?

 

Ook die middag: de feestelijke uitreiking van de KuiperCompagnons Afstudeerprijs voor het beste project van een master- en van een bachelorstudent.

 

De bijeenkomst wordt gehost door de TU Delft, en is een samenwerking van Blauwe Kamer, KuiperCompagnons, Jong BNSP en Young NVTL. Het septembernummer toont afstudeerprojecten van de Academie van Bouwkunst Amsterdam, de Rotterdamse Academie van Bouwkunst, Wageningen University, Technische Universiteit Delft, Technische Universiteit Eindhoven, HAS Den Bosch, Hogeschool Van Hall Larenstein, Saxion University of Applied Sciences, Breda University of Applied Sciences en Fontys Academy of Architecture & Urbanism. 
 

Aanmelden is verplicht, via info@blauwekamer.nlVoor deze bijeenkomst moet bij binnenkomst een coronatoegangsbewijs worden getoond.

Stad en strip (33): Nieuw Babylon in Den Haag

De afgelopen decennia hebben vele architecten, stedenbouwers, kunstenaars en striptekenaars hun dromen over toekomstige steden vormgegeven. Zo ook de Nederlandse kunstenaar Constant die in jaren '60 zijn Nieuw Babylon lanceert.

 

Door: Rob van der Bijl

 

Onwennig betraden de nieuwe inwoners van het toekomstige Den Haag het reusachtige plein. Volgens de ontwerper zouden ze zich vrij voelen en onbekommerd kunnen gaan en staan waar ze maar wilden. Ze zouden spelende mensen (homo ludens) zijn, maar in plaats dwalen ze in de schaduw van megastructuren vertwijfeld door stedelijke ruimten. In wat voor stad waren ze in vredesnaam terecht gekomen?

meer lezen

'We hebben onszelf bevrijd uit een dienstbare rol'

Landschapsarchitect Yttje Feddes

Aanstaande vrijdag ontvangt Yttje Feddes de Bijhouwerprijs voor haar bijdrage aan de Nederlandse landschapsarchitectuur. Voor het Blauwe Kamer Jaarboek van 2020 blikten redacteuren Marieke Berkers en Mark Hendriks met Feddes terug op haar veertigjarige carrieren, waarin het vakgebied een steeds grotere stempel drukte op het aanzien van onze leefomgeving.

 

Tekst Marieke Berkers en Mark Hendriks

Foto Christiaan Krouwels

 

Ze denkt graag terug aan de tijd dat ze aan de Prins Hendrikzanddijk mocht ontwerpen, het kustversterkingproject op Texel dat in deze jaarboekeditie is opgenomen. Yttje Feddes, ruim veertig jaar landschapsarchitect en dit jaar winnaar van de toonaangevende Bijhouwerprijs, herinnert zich de prettige samenwerking met de Belgische baggeraar Jan de Nul, die net als zij het civieltechnische vraagstuk als een landschappelijke opgave beschouwde. ‘Ik herinner me’, vertelt Feddes aan een ronde tafel in haar Amsterdamse werkkamer, ‘hoe trots hij was toen we met onze aanpak de aanbesteding in de wacht hadden gesleept.’

Juist door die eensgezindheid werden Feddes en haar collega-ontwerpers in staat gesteld om van de vijfmiljoen kuub zand die ter versteviging voor de verzwakte dijk werd neergelegd een echt duinlandschap te maken, inclusief bijbehorende plant- en diersoorten, een ruime lagune en geënsceneerde wandel- en fietsroutes.

Bent u er nog weleens teruggeweest?

‘Vorige week nog, op de fiets. De dijk ligt er mooi bij, maar ik zie natuurlijk ook kleine dingen die niet gelukt zijn.’

Zoals?

‘Op een punt vind ik dat een duintop net te hoog is, waardoor het prachtige uitzicht dat ik voor ogen had verloren is gegaan.’ 

 

meer lezen

Cody Hochstenbach: 'We hebben de volkshuisvesting vakkundig om zeep geholpen'

Afgelopen zondag kwamen duizenden mensen bijeen om te protesteren tegen het woonbeleid. In ons juninummer stonden we al uitgebreid stil bij de aanpak van de woningcrisis. Hierin een gesprek met sociaal geograaf Cody Hochstenbach, die zich al jaren verzet tegen de simplistische wijze waarop het debat over de woningmarkt gevoerd wordt. Volgens hem hebben we te maken met de uitwassen van een beleid dat dertig jaar geleden is ingezet. 'Door de verheerlijking van het eigenwoningbezit zijn we in de val gelopen.'

 

Tekst: Mark Hendriks

Foto: Christiaan Krouwels

 

Kunnen we spreken van een woningcrisis?

‘Er zijn eigenlijk geen vaste indicatoren om een crisis te definiëren, maar we kunnen rustig vaststellen dat de signalen op rood staan. Zoals de verdubbeling de afgelopen tien jaar van het aantal dakloze mensen en de toename van het aantal mensen dat meer dan de helft van het inkomen kwijt is aan woonlasten – omdat huren stijgen en inkomens niet in de pas lopen. En dan zijn er nog de vele starters en jonge gezinnen met een laag of middeninkomen die op de woningmarkt buiten de boot vallen. Als een koopwoning te hoog gegrepen blijkt, is er voor deze groep geen alternatief omdat huren vele malen duurder is dan een eventuele hypotheek. De schrijnende gevolgen dienen zich meer en meer aan: het aantal twintigers dat bij de ouders woont, is de afgelopen tien jaar met 30 procent gestegen. En bij mensen onder de 40 jaar neemt het eigenwoningbezit af. Vergeet niet, de levens van deze twintigers en dertigers staat on hold. Alle stappen die ze graag zouden zetten – samenwonen, werk, gezinsuitbreiding – moeten ze noodgedwongen uitstellen.’

meer lezen

Het nieuwe e-zine is uit: Kerkplein in Hoogeveen, stadsontwikkeling in IJsland en columnist Tom Struyf over rampenlandschappen

In dit zesde Blauwe Kamer E-zine van het jaar staat columnist Tom Struyf stil bij de enorme overstromingen die deze zomer grote delen van Belgie, Duitsland en Limburg teisterden. Het deed hem verzuchten dat hij tijdens zijn opleiding landschapsontwerp wel leerde om landschappen te zien als 'traag evoluerende organen' die onder invloed van oeroude processen slechts centimeters verschuiven, maar niet over 'op hol geslagen weerfenomenen die in enkele minuten een landschap onherkenbaar hertekenen'.

 

Verder in deze editie de herinrichting van het Kerkplein in Hoogeveen, het plan van Felixx en jvantspijker voor een nieuwe stadswijk op een IJslandse klif en het landelijke onderkomen van bureau SteenhuisMeurs.

Rijksbouwmeester Floris Alkemade: ‘Ontwerpers moeten meedogenloos zijn’

Hij wordt wel gezien als luis in de pels van de Haagse politiek, maar rijksbouwmeester Floris Alkemade noemt zichzelf liever ombudsman op het gebied van ruimtelijk beleid en bouwen door de overheid. Die rol vervult hij graag met een optimistisch verhaal, in plaats van te focussen op wat alle komende veranderingen ons gaan kosten. Daarbij pleit hij onvermoeibaar voor de verbeeldingskracht van ontwerpers: ‘Door extreme oplossingen te verkennen komen vernieuwende ideeën op tafel.’ Voor het decembernummer van Blauwe Kamer spraken Joks Janssen en Mark Hendriks met de rijksbouwmeester.

 

Tekst Mark Hendriks en Joks Janssen |  Foto Christiaan Krouwels

meer lezen

De Groene Loper heelt de stad én verbindt Maastricht weer met het landschap

Na de ondertunneling van de A2 kwam op het tunneldak een langgerekt, maar weldadig park. De kwaliteitsverbetering staat buiten lijf, al voelt de Bourgondische vormentaal wat vreemd aan.

 

Tekst: Engeli Kummeling

Foto's: Jonathan Vos

 

Sinds enkele jaren slingert er volgens Maastrichtenaren een ‘greune luiper’ door hun stad; een langgerekte parkruimte die is ontstaan door de ondertunneling van de snelweg A2 en de autoweg N2, die tot voor kort dwars door de stad liepen. Het contrast met de oorspronkelijke situatie kan eigenlijk niet groter. Waar voorheen auto’s praktisch bumper aan bumper reden, zie je nu wandelaars, fietsers, joggers, skaters en scootmobiels op de door West 8 ontworpen brede promenade die een centrale plek inneemt in de Groene Loper.

 

meer lezen

Stad en strip (32): de gruwelijke details van Tokyo

De Amerikaanse steden van Batman en Superman staan werkelijk in de schaduw van het toekomstige Tokyo zoals dat opdoemt in de mangastrip Akira van de Japanse tekenaar en anime-artiest Katsuhiro Otomo.

 

Door: Rob van der Bijl

meer lezen

Ver van huis - Dossier over de woningcrisis

Volgende week verschijnt ons juninummer, met daarin een dossier over de woningbouwopgave. Dit dossier is een statement van de voltallige Blauwe Kamerredactie tegen de eenzijdige en welhaast simplistische wijze waarop gesproken wordt over een vraagstuk dat al maanden het nieuws beheerst: de crisis op de Nederlandse woningmarkt.

 

Tekst: Mark Hendriks

 

Die eenzijdige blik blijkt vooral uit de obsessie met het snel bijbouwen van veel woningen – het liefst 100.000 per jaar, oftewel 1 miljoen tot 2030. Want, zo luidt de gedachte onder politici, bouwers, makelaars en economen, als we de bouwproductie opschroeven kan de crisis bezworen worden. Niet voor niets verkondigen de lobbyisten van Bouwend Nederland en het Economisch Instituut voor de Bouw dat regelgeving versoepeld moet worden, de plancapaciteit vergroot en de beperkingen door stikstof (u weet wel, die crisis van vóór corona) weggenomen. Gemeenten daarentegen hekelen het gebrek aan personeel en materieel en krijgen daarin bijval van het Planbureau voor de Leefomgeving. Die stelde in april vast dat de oplopende tekorten een versnelling van de bouwproductie in de weg staan.

 

Ondertussen loopt aannemer Van Wijnen te koop met de eerste woonfabriek van Nederland. Daar rollen straks demontabele huizen als warme broodjes van de band, maar die hebben weinig van doen met architectonische of stedenbouwkundige kwaliteit. 

 

meer lezen

'We gaan niet weer een woonwijk uitrollen'

Esther Vlaswinkel en Maartje Luisman leiden bureau SVP

 

Het Amersfoortse bureau SVP is verantwoordelijk voor het ontwerp van menig nieuwbouwwijk. Directeuren Esther Vlaswinkel en Maartje Luisman gaan bouwen in het landschap nog altijd niet uit de weg, maar richten zich nu ook op de stad. ‘Al die mini-appartementen zonder buitenruimte die we nu bouwen. Daar valt een wereld te winnen, hoor.’ 

 

Tekst Mark Hendriks

Foto's Christiaan Krouwels

 

Het is stil in het historische pand in hartje Amersfoort waar SVP kantoor houdt. Te stil, vindt directeur Maartje Luisman. ‘Zo’n leeg kantoor valt me steeds zwaarder.’ Ze wijst naar de onbezette bureaus in het nagenoeg lege atelier. ‘Ik zal blij zijn als het hier weer druk en gezellig is.’ Collega-directeur Esther Vlaswinkel heeft er minder moeite mee. ‘Ik mis onze medewerkers natuurlijk ook. Maar ergens vind ik dat thuiswerken ook fijn. Het geeft rust, tijd om nog eens goed over een ontwerp na te denken.’

meer lezen

E-zine van mei: Molenvlietpark, leestips en de nieuwste column van Tom Struyf

In het meinummer van het Blauwe Kamer E-zine tipt Maarten Ettema vier splinternieuwe boeken, waaronder het boek van Han Lorzing over een eeuw ruimtelijke ordening in Nederland. Verder aandacht voor het door Bosch Slabbers ontworpen Molenvlietpark in Den Haag, klimaatstraten in Apeldoorn en een fietsroute langs de LA River. Columnist Tom Struyf fantaseert over natuurontwikkeling op verlaten snelwegen.

Strip (31): de stedelijkheid van Haagse Harry

In 1994 verschijnt de strip Haagse Harry van Marnix Rueb voor het eerst in boekvorm. Harry is een 'poëtisch proleet' die voluit zijn commentaar op de stad Den Haag ventileert en niet nalaat binnen 'het slagveld van de Haagse samenleving' te interveniëren. Eerder in deze reeks bespraken we dit eerste album. Nu staan we stil bij enkele tekeningen die we jaren geleden van Marnix Rueb per fax opgestuurd kregen.


Door: Rob van de Bijl

meer lezen

Maankwartier Heerlen: moderne citadel of luchtkasteel?

Kunstenaar Michel Huisman bedacht met het Maankwartier een gewaagd plan om het zieltogende Heerlense centrum nieuw leven in te blazen. Zijn  droombeeld voor het stationsgebied zal de oude mijnstad er niet bovenop helpen.

 

Tekst: Leon Sebregts

Foto's: Stijn Poelstra

 

Het verhaal van Heerlen is genoegzaam bekend. Dankzij de mijnindustrie groeide de stad in de eerste helft van de twintigste eeuw uit tot een van de meest welvarende steden van het land. Heerlen werd het bloeiende centrum van de regio; inwoners van Maastricht kwamen hier winkelen in één van de vele moderne warenhuizen of vermaakten zich in de diverse cultuurhuizen. Aan de voorspoed kwam abrupt een einde na de sluiting van de mijnen in de jaren 1970. Heerlen was een mono-economie en daar plukte het nu de zure vruchten van. Vele inwoners zochten hun geluk elders en de eens moderne, brede wandelboulevards (gebaseerd op de Rotterdamse Lijnbaan) en grootschalige bebouwing daarlangs bleven verlaten achter. Het station was aan het eind van de jaren negentig het decor van criminaliteit en drugsgebruik en werd hét symbool van de teloorgang van Heerlen.

 

meer lezen

Het lentenummer van ons e-zine is uit: New Babylon van Constant, een kunstpaviljoen in Almere en ghost buildings op Manhattan

Tijdens haar bezoekjes aan de luxe appartementen op Manhattan maakte Andi Schmied heimelijk foto's met haar telefoon.

 

In het aprilnummer van het Blauwe Kamer E-zine een gesprek met de Hongaarse kunstenaar Andi Schmied. Zij deed zich voor als miljardair om toegang te krijgen tot de meest luxueuze appartementen in de wolkenkrabbers op Manhattan. Tijdens de bezoekjes – geregeld via exclusieve makelaarskantoren – ontdekte ze veel van die appartementen leegstaan. De reden: ze dienen niet als woning of thuisbasis, maar als lucratieve beleggingsobjecten voor ’s werelds superrijken. De stad, zo stelt Schmied, wordt daar niet beter van.

 

Daarnaast de herontwikkeling van een voormalig vliegveld in Helsinki tot stadspark, vier kijktips en het ontwerp voor een kunstpaviljoen door Studio Ossidiana. Tot slot raadt stedenbouwkundige Robbert Jan van de Veen - verkozen tot de 40 meest talentvolle ontwerpers van Europa - raadt iedereen het werk van Constant Nieuwenhuys aan.

Boodschap voor verandering

De selectiecommissie van het Jaarboek 2020 bij de verplaatste waterliniebunkers langs het Lekkanaal in Nieuwegein.

 

De inrichting van Nederland - en dan met name de woningbouwopgave en de toekomst van het landelijk gebied – staat weer volop in het spotlicht. Om alle ruimtelijke vraagstukken in goede banen te leiden is aandacht nodig voor andere waarden dan economische groei en financiële rendementen, aldus de commissie die het in december verschenen Blauwe Kamer Jaarboek samenstelde. Ontwerpers mogen daarin best wat activistischer zijn.

 

Tekst: Mark Hendriks

Foto's: Stijn Brakkee

 

 

De busrit die de selectiecommissie van deze jaarboekeditie maakt langs ingezonden ontwerpprojecten vangt aan met het project Objets Trouvés in Nieuwegein. Op een regenachtige julidag staat de commissie bij enkele overblijfselen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die zijn verplaatst ten behoeve van de verbreding van het Lekkanaal en de monumentale Beatrixsluizen. Ondanks enige scepsis over de kneuterige inrichting hier en daar is de commissie onder de indruk van het resultaat. De schijnbaar achteloos gekantelde, betonnen objecten vormen tezamen ‘een fraai stukje land art’. Het is volgens de commissie ronduit knap dat in het complexe krachtenveld van een civieltechnische operatie landschapsontwerpers een poëtische laag wisten toe te voegen. Het landschap rondom de sluis is nu beter leesbaar en tegelijkertijd mysterieus.

meer lezen

Strip (30): Jack the Ripper’s Londen

Strips roepen beelden op van steden. In de graphic novel ‘From Hell’ wordt aan de hand van de notoire geschiedenis van Jack the Ripper een duister beeld geschetst van het Victoriaanse Londen.

 

Tekst: Rob van der Bijl

meer lezen

Column: Ontwerpers, doe mee aan de woonagenda

 

Door: Mark Hendriks

 

Tijdens het thuiswerken hoorde ik op de radio Martin van Rijn, vorig jaar coronaminister, nu directeur van corporatiekoepel Aedes. Hij zat in het interviewprogramma van Sven Kockelmann om de pas verschenen Actieagenda Wonen toe te lichten. Daarin staat hoe een ‘bouwcoalitie’ van 34 organisaties de woningcrisis te lijf wil gaan. Ik bereidde me voor op het riedeltje dat ik politici, bouwers en woonbestuurders de afgelopen tijd vaak heb horen verkondigen als hen gevraagd werd hoe de woningnood aan te pakken: ‘Vooral heel snel heel veel bouwen.’

 

Tot mijn verrassing sprak Van Rijn andere woorden. Zo had hij het over ‘gedifferentieerd’ bouwen, een duur woord voor goed kijken naar wat groepen nodig hebben. Wat betekent het dat huishoudens steeds kleiner worden? Hoe zorgen we dat ouderen doorstromen naar appartementen die voldoen aan hun zorggerelateerde wensen en waardoor de eengezinswoningen die zij nu bewonen vrijkomen voor starters en gezinnen. Op de stelling van de altijd goed geïnformeerde Kockelmann dat de focus op tempo en aantallen tot woningen leidt die we over tien jaar weer kunnen afbreken, reageerde Van Rijn: ‘Dat moeten we hoe dan ook voorkomen.’

 

meer lezen

E-zine van maart: Waddenzee, Andy Goldsworthy en nieuwe columnist

In het tweede Blauwe Kamer E-zine van dit jaar onder meer aandacht voor het ontwerp van de Deense architect Dorte Mandrup voor een werelderfgoedcentrum bij de Waddenzee en het werk van de Britse land art-kunstenaar Andy Goldsworthy. En voor de noodzaak tot een archiefbeleid voor de Nederlandse tuin- en landschapsarchitectuur. Daarnaast maakt een nieuwe columnist zijn opwachting: Nederbelg Tom Struyf zal ons nu en dan meenemen in wat Nederland en België bindt en van elkaar onderscheidt. In aflevering 1: de wondelijke obstakels in het Belgische straatbeeld.

Ekim Tan: ‘In een spel zijn experts en burgers gelijkwaardig’

Ekim Tan ontwerpt geen gebouwen, wijken of pleinen. En toch voelt ze zich ontwerper. Waarom? Omdat ze spellen bedenkt, ‘serious games’ waarmee ze met name gemeenten bijstaat in het oplossen van stedenbouwkundige vraagstukken. ‘Het gaat niet om wie wint of verliest, maar dat spelers beseffen dat wat zij willen afhankelijk is van anderen.’

 

Tekst: Marieke Berkers en Mark Hendriks

Foto's: Christiaan Krouwels

meer lezen

Selectiecommissie jaarboek 2021 bekend

De selectiecommissie voor het Blauwe Kamer Jaarboek Stedenbouw en Landschapsarchitectuur 2021 is bekend. Onder leiding van de nieuwe voorzitter Esther Agricola zullen Dingeman Deijs, Claire Laeremans, Paul Achterberg en Miranda Reitsma dit voorjaar de selectie van de projecten voor hun rekening nemen.

 

De oproep om voor deze jaarboekeditie je beste ontwerpwerk in te zenden volgt spoedig via mail, onze sociale media en deze site.

Blauwe Kamer  is een uitgave van Stichting Lijn in Landschap en Uitgeverij Blauwdruk

 

Vormgeving & realisatie

Daphne de Bruijn, Harry Harsema (Uitgeverij Blauwdruk)