Namenmonument stimuleert de geest om te dwalen

Tekst: Marieke Berkers

Foto's: Kees Hummel

 

Het Nationaal Holocaust Namenmonument in Amsterdam biedt in het hart van de stad een plek om alle Nederlandse Holocaustslachtoffers te herdenken. Iedere bezoeker kan op zijn eigen manier invulling geven aan het herdenkingsritueel en dat is in belangrijke mate te danken aan de vakkundige zorg die besteed is aan het ontwerp en de uitvoering.

 

meer lezen

E-zine van mei: Rwanda, Emmeloord en Los Angeles

In het e-zine van mei bezoeken we uiteenlopende plekken. Zoals het vernieuwde stadshart van Emmeloord en Los Angeles, waar fotograaf Desiree van Hoek de effecten van gentrificatie in beeld breacht. Ook reizen we af naar Rwandese hoofdstad Kigali, waar Defacto onderzoek doet naar nature based oplossingen om overstromingen en modderstromen te voorkomen. 

En in dit nummer weer een column van Tom Struyf. Hij denkt dat Belgen nog wel iets kunnen leren van de Nederlandse ‘dorpelijkheid’.

Stad en strip (35): Moi Groningen

De strip blijkt telkens weer een ijzersterk medium om op vrije wijze steden en hun architectuur uit te beelden.  Bovendien kleeft aan veel strips onmiskenbaar een gevoel van vrolijkheid. Dat dit klopt blijkt uit de gezelligheid die tekenaar Frans Le Roux oproept in zijn tekeningen van Groningen. Ze figureren als een soort vrolijk doorgeefluik van de architectuur in de Groningse binnenstad.

 

Tekst: Rob van der Bijl

 

Hoog vanuit de lucht bezien (nog hoger dan de Martinitoren!) gebeurt er van alles op en rond de Grote Markt van Groningen. De befaamde striptekenaar Jan Kruis verliest zijn palet, een waterleiding is gesprongen, maar nog belangrijker is een grote groep 'stadjers' die het woord moi vormen en zo groeten in hun plaatselijke lingo. Hallo! Moi! Rechtsachter de Martinitoren zien we naast het zijstraatje (Gelkingestraat) de gevel van café De Drie Gezusters. Dat is een bezoekje waard op de volgende prent.

meer lezen

Ton Schaap: 'Steden hebben geen auteur'

Al bijna vier decennia drukt stedenbouwkundige Ton Schaap zijn stempel op de vormgeving van de stad Amsterdam. Die bevoorrechte positie heeft Schaap wel moeten bevechten, onder andere met het plan voor het Oostelijk Havengebied, waar hij en zijn collega’s braken met de stedenbouw van het modernisme. ‘In de haven woonden krakers en woonbootbewoners. Die hadden zoiets van: flikker op met je plannen, dit is ons gebied.’

 

Tekst: Mark Hendriks

Foto's: Christiaan Krouwels

 

We zitten nog maar net in de bar van het Amsterdamse Lloydhotel of Ton Schaap begint over het droevige beeld dat de leden van de selectiecommissie schetsen van de stand van de stedenbouw – de teleurstellende verdichtingsplannen, de eenzijdige aanpak van de woningbouwopgave en het schijnbare gebrek aan sociaal engagement. ‘Ik begrijp niet waarom ze zo somber zijn. Nou ja, ik snap het ook weer wel, want ik weet precies hoe het er in zo’n jury aan toe gaat. Dan ben je met zijn allen de hele dag kritisch lopen wezen op al die projecten, en dan ben je aan het eind van de dag een beetje misselijk van jezelf. Zo van, gatver, wat heb ik nu gedaan behalve andermans werk lopen afkraken? Het jurysyndroom noemt ik dat.’

 

meer lezen

Winy Maas: 'De Floriade is een fantastisch hulpmiddel voor stedenbouw'

Vorige maand opende de Floriade zijn deuren. Daarvoor ontwierp architect Winy Maas een zogenoemde ‘plantenbibliotheek’. Blauwe Kamer vroeg hem naar zijn ervaringen. 

 

Hoe was het om een Floriade te ontwerpen?

‘Even voor de duidelijkheid: wij hebben geen Floriade ontworpen, maar een stadswijk, genaamd Hortus. Deze wijk staat stedenbouwkundig voor alles waarover deze Floriade naar ons idee moet gaan, namelijk duurzame en groene verstedelijking. Wij hebben dit vertaald in een arboretum, een bibliotheek van planten en bomen, waarin de rijkdom van de natuur categorisch is geordend. Die ordening is het uitgangspunt voor de woningbouw die hier komt. Een woning in de sectie ‘berk’ bijvoorbeeld wordt bij voorkeur van berkenhout gebouwd. De Floriade is de komende maanden te gast in dit arboretum.’

 

U bent niet verantwoordelijk voor de wc-gebouwen, de verschillende paviljoens, de restaurants of de kassen?

‘Nee, al had ik dat graag gewild. Want dan had ik het thema van de groene stad veel extremer doorgevoerd. Met dakparken en met paviljoens die uiting geven aan de stad van de toekomst. Ik had kunstenaars en filmmakers ingeschakeld om samen met het publiek de vergroening van onze steden op een veel fundamenteler niveau te verkennen. Maar goed, dan zet je de pet van curator op.’ 

meer lezen

Gasthoofredacteur Adri Duivesteijn en het gedachtegoed van Right to the City

Foto Christiaan Krouwels

 

Oud-politicus en voormalig directeur van het Nederlands Architectuurinstituut Adri Duivesteijn trad voor ons maartnummer op als gasthoofdredacteur. Hij stelde een dossier samen over de mogelijkheden en kansen die burgers hebben om zelf hun leefomgeving te veranderen en vorm te geven. Als Kamerlid voor de PvdA en als wethouder in Den Haag en Almere zette Duivesteijn zich altijd in voor het recht om zelf het ontwerp van je woon-, werk- en leefomgeving ter hand te nemen.

 

Onder het motto ‘Right to the City’ stelt Duivesteijn dat we afscheid moeten nemen van het vastgeroeste denken waarin slechts twee smaken mogelijk zijn: een huurmarkt waar corporaties in het betaalbare segment goeddeels het alleenrecht hebben, en een koopmarkt die gedomineerd wordt door ontwikkelaars en beleggers. Het tij voor een omslag lijkt gunstig – met een nieuw regeerakkoord, een bouwopgave van één miljoen woningen en een ambitieuze minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Bovendien gaan overal in het land nieuwe gemeenteraden aan de slag en juist zij hebben, aldus Duivesteijn, de kans om het gedachtegoed van Right to the City in de praktijk te brengen. En dat gaat verder dan de eigen woning – het heeft ook betrekking op de openbare ruimte, infrastructuur en collectieve voorzieningen.

 

meer lezen

'Een explosie van kleur, geur en smaak'

Koning Willem-Alexander opent de Almeerse Floriade. Foto: Robin Utrecht

 

Deze week opende in Almere de Floriade zijn deuren. Onder het thema ‘Groene steden kweken’ presenteert de internationale tuinbouwtentoonstelling het stadsontwerp van de toekomst. In 2020 sprak Edwin Lucas voor Blauwe Kamer met voor- en tegenstanders van het evenement. ‘Een advertentie in Time Magazine levert veel meer op.’


Door: Edwin Lucas

 

In 2020 zijn in Almere de werkzaamheden voor de Floriade nog in volle gang. Een nieuw pand voor de Aeres Hogeschool is in aanbouw, net als het provinciepaviljoen, woningen in de nieuwe wijk Hortus en circulaire bruggen. Nog dit najaar zullen 50 werkploegen 240 duizend vaste planten neerzetten.

 

Na jaren van financiële problemen, organisatorische strubbelingen en politieke twijfels besloot de Almeerse gemeenteraad in juni dat de wereldtuinbouwtentoonstelling definitief doorgaat. Toch zal het spannend blijven. Gooit het coronavirus alsnog roet in het eten? Worden de verwachte bezoekersaantallen wel gehaald? Blijft de kwaliteit van het plan overeind? En kan de tentoonstelling zoals gewenst echt dienen als aanjager voor de bouw van een groene en duurzame stadswijk van de toekomst?

meer lezen

'Een goede wijk maken begint met een droom'

Fons Asselbergs en Ashok Bhalotra op pad in Kattenbroek.

 

Een kwart eeuw geleden werd de Amersfoortse wijk Kattenbroek opgeleverd. Dit geesteskind van stedenbouwkundige Ashok Bhalotra en PvdA-wethouder Fons Asselbergs werd geloofd en verguisd, maar lijkt de tand des tijds goed te doorstaan. Blauwe Kamer ging terug naar Kattenbroek met de founding fathers. ‘Ik wilde de mensen meenemen in een visioen, in een verhaal over wat die stadswijk kon zijn.

 

Door: Mark Hendriks

Foto's: Christiaan Krouwels

 

‘Dag meneer Bhalotra.’ Een oudere dame haalt haar fiets uit de schuur als ze de Indiaas-Nederlandse architect en stedenbouwkundige langs haar woongroepcomplex in de Amersfoortse wijk Kattenbroek ziet lopen. ‘Weet u nog hoe we op zaterdagavonden ontwierpen aan de binnentuin?’

Op de achtergrond kijkt Fons Asselbergs, destijds als wethouder verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van Kattenbroek, goedkeurend naar het tafereel. Welke ontwerper geniet immers het voorrecht te worden herkend in de straten van een wijk die hijzelf ontwierp? Eerder op de middag had Asselbergs een bewoner van een twee-onder-een-kapwoning ingefluisterd dat de man met het mooie grijze haar en de zwarte lange jas Ashok Bhalotra is, de bedenker van de wijk. De reactie van de man sprak boekdelen. ‘Ah, meneer Bhalotra! Ik heb veel over u gehoord.’ Hij wijst naar de witte gevel met rode luiken achter hem. ‘U heeft mijn huis ontworpen. Slim hoor, om de woningen met de achterkanten tegen elkaar te zetten – zo voelt het als een vrijstaand huis.’

meer lezen

Laten we hopen dat minister De Jonge een brede blik heeft

Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Hugo de Jonge wordt bijgepraat tijdens een rondleiding op een Haagse woning- bouwlocatie. Foto Lex van Lieshout/ANP 

 

Rond oud en nieuw werd ik door vrienden en vakgenoten bestookt met de vraag of ik het al gehoord had: niemand minder dan Hugo de Jonge werd minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. In de meeste berichten klonk hoon en twijfel door. Hoe konden ze de man van het falende coronabeleid nu verantwoordelijk maken voor die andere crisis, die van de oververhitte woningmarkt?

 

Door: Mark Hendriks

 

Hoewel ik de scepsis begrijp, ben ik van mening dat een nieuw aangetreden bewinds- persoon het voordeel van de twijfel verdient. Daarbij is het wat mij betreft al een voorname stap vooruit dat het kabinet de woningcrisis tot speerpunt van beleid heeft gemaakt – en daarvoor eindelijk een aparte ministerspost heeft vrijgemaakt.

Zoals we van De Jonge gewend zijn, gaat hij voortvarend te werk. In maart presenteerde hij zijn ‘nationaal bouwplan’ om in ieder geval vanaf 2024 jaarlijks 100 duizend nieuwe woningen te realiseren. Dit plan moet volgens de minister duidelijk maken op welke locaties deze woningen moeten komen, in welk segment en wat voor typen. Vast staat dat van de 900 duizend woningen die er gepland staan 250 duizend voor de sociale huur zijn en 350 duizend in het middensegment vallen. 

meer lezen

E-zine van februari: grootste zeesluis ter wereld, vergroening in Brussel en Tom Struyf over ruïnes

Uitkijkpunt op het vernieuwde zeesluizencomplex bij IJmuiden. Foto: Ossip van Duivenbode

 

In het februarinummer van het Blauwe Kamer e-zine aandacht voor een spectaculair project dat afgelopen maand is opgeleverd: de grootste zeesluis ter wereld. De ontwerpers van ZUS hadden de taak om dit civieltechnische kunststukje in te passen in het dynamische landschap rondom IJmuiden. Verder in deze editie: op bezoek bij de landschapsarchitecten van bureau Niek Roozen, het nieuwe Zennepark in Brussel en columnist over het belang van meer ruïnes.

Stad en strip (34): de sinaasappelsmaak van Nice

In ‘Terrains Vagues’ van Edmond Baudoin is de stad Nice niet in full-color getekend, maar is het stadsbeeld uitgewerkt met ingetogen pentekeningen. Elk plaatje is een schets, opgebouwd uit vloeiende lijnen en rake krassen. Tussen de zwarte inkt spat het wit van elke prent, en ontvouwt zich de geschiedenis van Louise en haar vriend.

 

Tekst: Rob van der Bijl

 

Nice smaakt naar sinaasappels. De zon schijnt. De Baai van Anges is een plaats om elkaar voor het eerst lief te hebben, zoals ooit Louise en haar vriend deden. De haven en het rustieke havenhoofd met de karakteristieke vuurtoren zijn plekken waar je elkaar echt kunt ontmoeten. De blauwe zee is de horizon. 'In Nice heeft de maand mei de smaak van een sinaasappel. Binnenkort is het zes jaar geleden dat, op een dag in mei, Louise bij me kwam.'

meer lezen

Het eerste e-zine van 2022: rijksbouwmeester Francesco Veenstra, Groninger straten en de magie van Ryuichi Yamashiro

In deze editie van het Blauwe Kamer E-zine vertelt Emiel Swinnen van bureau Delva over een poster die hij vorig zag in het Stedelijk Museum, van de Japanse graficus Ryuishi Yamashiro. 

‘Het is ongelofelijk knap om te zien hoe hij met het gebruik van slechts één teken, in dit geval het Japanse symbool voor boom, een ontzettend krachtig beeld neerzet.' Verder in dit nummer: een ontwerpleidraad voor de Groninger buitenruimte, een kort gesprek met de kersverse rijksbouwmeester Francesco Veenstra en kunst in het Friese landschap.

Column: De positie die de nieuwe minister van VRO krijgt, bepaalt het succes

Het oude ministerie van VROM, dat onlangs volledig is verbouwd. Foto: Bart van Hoek

 

Door Mark Hendriks

 

De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) komt terug, lees ik in het kersverse regeerakkoord van het vierde kabinet Rutte. Hiermee erkennen de regeringspartijen niet alleen de verplichting om nu echt werk te maken van de woningcrisis, maar ook de noodzaak om orde te scheppen in de wirwar aan ruimteclaims. En er is meer goed nieuws. Alle belangrijke problemen – stikstof, klimaat en wonen – staan met stip op één, en krijgen bovendien een flinke zak geld mee. Mijn favoriete onderdeel staat op pagina 13: daar staat expliciet vermeld dat water en bodem leidend zijn in de ruimtelijke planvorming – een geluid dat in de vakwereld al langer rondzingt.

 

meer lezen

Laatste e-zine van het jaar: woonwijk in Putten, leestips en column van Tom Struyf

Gisteren verscheen het laatste Blauwe Kamer e-zine van het jaar. In dit kerstnummer het woonproject Rimpeler in Putten, boekentips van Maarten Ettema en een nieuwe column van Nederbelg Tom Struyf. Plus het masterplan dat Venhoeven CS maakte voor de vergroening van het stadsdeel Bao'an in de Chinese metropool Shenzhen.

Vijf brieven aan de nieuwe minister

Met de presentatie van het coalitieakkoord van het vierde kabinet Rutte werd bekend dat we weer een minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening krijgen. Vooruitlopend op dit besluit vroegen we in juni - in het kader van ons nummer over de woningcrisis - vijf vakgenoten een brief te schrijven aan deze nieuwe minister (of het nieuwe kabinet, of in een enkel geval zelfs aan ons allemaal). Een mooi moment dus om de adviezen en verlangens van Annemieke Fontein, Wouter Pocornie, Thijs van Spaandonk, Nathalie de Vries en Henk Hartzema nog eens te publiceren.

Jaarboek 2021 in teken van schoonheid en publieke zaak

Tijdens een online uitzending vanuit het Schip van Blaauw in Wageningen is afgelopen zaterdag het Blauwe Kamer Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2021 gepresenteerd. De selectiecommissie onder leiding van Esther Agricola koos uit meer dan 100 inzendingen 23 voorbeeldige projecten. 

 

Tijdens de presentatie gaf voorzitter een toelichting op de selectie. Ze benadrukte daarbij het belang van het klassieke ambacht om op verschillende schaalniveaus tot aangename ruimtes te komen. Ook vestigde ze de aandacht op de publieke verantwoordelijkheid die beide vakgebieden hebben in de aanpak van maatschappelijke vraagstukken. 'Stedenbouw, maar ook landschapsarchitectuur gaat niet alleen om bouwen en toevoegen, maar ook om het scheppen van ruimte voor gemeenschapszin en buurtgevoel.'

meer lezen

Speciaal e-zine over de graduation awards

Beeld uit het winnende afstudeerproject over vuurlandschappen van Hanna Prinssen.

 

Het Blauwe Kamer e-zine van november staat volledig in het teken van de KuiperCompagnons Graduation Awards die dit najaar zijn uitgereikt. In deze editie interviews met de winnaars Vic Lagrouw (bacheloropleidingen) en Hanna Prinssen (master), aandacht voor de andere laureaten en een gesprek met jurylid Carla Moonen.

Hanna Prinssen en Vic Lagrouw winnaars van de KuiperCompagnons Graduation Awards


Afstudeerders Vic Lagrouw en Hanna Prinssen krijgen hun eerste prijzen uitgereikt uit handen van juryvoorzitter Gijs van den Boomen. Foto's Nadine van den Berg

 

Tijdens een feestelijke en drukbezochte bijeenkomst op de TU Delft zijn vorige week de winnaars bekend gemaakt van de door Blauwe Kamer georganiseerde KuiperCompagnons Afstudeerprijzen. Bij de bachelorprojecten ging de eerste prijs naar landschapsontwerper Vic Lagrouw van de HAS Den Bosch. Bij de masters viel Hanna Prinssen van de Academie van Bouwkunst in Amsterdam in de prijzen.

 

Landschapsarchitect Prinssen kreeg de prijs voor haar ontwerponderzoek naar vuurlandschappen in de Amerikaanse staat Californie. Ze stelt voor om – naar analogie van Ruimte voor de Rivier ­– in het bos- en natuurbeheer een plek in te ruimen voor vuur en brand. Prinssen ontwierp een ‘vuuruiterwaard’, met brandgangen, waterlopen en een stenige vuurdijk die de nabijgelegen bebouwing beschermt. De jury onder leiding van Gijs van den Boomen noemt het project een toonbeeld van dapperheid, en is blij dat Prinssen de ruimte kreeg om een ongebaand pad te bewandelen. Het idee van ‘leven met vuur’ – ‘Naar de pijn toe bewegen’, aldus de jury –is goed doordacht, de voordelen die ‘ruimte voor het vuur’ oplevert voor natuurbeheer en landschapsontwikkeling sterk onderbouwd en krachtig uitgewerkt.

 

meer lezen

Het herfstnummer van het Blauwe Kamer e-zine: Kamp Amersfoort en Nationaal Namenmonument

Het Nationaal Holocaust Namenmonument in Amsterdam. Foto: Kees Hummel

 

In de najaarseditie van het Blauwe Kamer e-zine aandacht voor twee projecten over de Tweede Wereldoorlog. Zoals een nieuw museum op Kamp Amersfoort, en het belangwekkende door Daniel Libeskind en Rijnboutt ontworpen namenmonument in Amsterdam, waar ruim 102.000 Nederlandse Joden, Roma en Sinti die zijn omgebracht, worden herdacht.

Verder gaan we op bezoek bij landschapsarchitect die zijn kantoor op een Hilversums landgoed combineert met een cidermakerij.

Stad en strip (33): Nieuw Babylon in Den Haag

De afgelopen decennia hebben vele architecten, stedenbouwers, kunstenaars en striptekenaars hun dromen over toekomstige steden vormgegeven. Zo ook de Nederlandse kunstenaar Constant die in jaren '60 zijn Nieuw Babylon lanceert.

 

Door: Rob van der Bijl

 

Onwennig betraden de nieuwe inwoners van het toekomstige Den Haag het reusachtige plein. Volgens de ontwerper zouden ze zich vrij voelen en onbekommerd kunnen gaan en staan waar ze maar wilden. Ze zouden spelende mensen (homo ludens) zijn, maar in plaats dwalen ze in de schaduw van megastructuren vertwijfeld door stedelijke ruimten. In wat voor stad waren ze in vredesnaam terecht gekomen?

meer lezen

Blauwe Kamer  is een uitgave van Stichting Lijn in Landschap en Uitgeverij Blauwdruk

 

Vormgeving & realisatie

Daphne de Bruijn, Harry Harsema (Uitgeverij Blauwdruk)