Stad en strip (32): de gruwelijke details van Tokyo

De Amerikaanse steden van Batman en Superman staan werkelijk in de schaduw van het toekomstige Tokyo zoals dat opdoemt in de mangastrip Akira van de Japanse tekenaar en anime-artiest Katsuhiro Otomo.

 

Door: Rob van der Bijl

meer lezen

Ver van huis - Dossier over de woningcrisis

Volgende week verschijnt ons juninummer, met daarin een dossier over de woningbouwopgave. Dit dossier is een statement van de voltallige Blauwe Kamerredactie tegen de eenzijdige en welhaast simplistische wijze waarop gesproken wordt over een vraagstuk dat al maanden het nieuws beheerst: de crisis op de Nederlandse woningmarkt.

 

Tekst: Mark Hendriks

 

Die eenzijdige blik blijkt vooral uit de obsessie met het snel bijbouwen van veel woningen – het liefst 100.000 per jaar, oftewel 1 miljoen tot 2030. Want, zo luidt de gedachte onder politici, bouwers, makelaars en economen, als we de bouwproductie opschroeven kan de crisis bezworen worden. Niet voor niets verkondigen de lobbyisten van Bouwend Nederland en het Economisch Instituut voor de Bouw dat regelgeving versoepeld moet worden, de plancapaciteit vergroot en de beperkingen door stikstof (u weet wel, die crisis van vóór corona) weggenomen. Gemeenten daarentegen hekelen het gebrek aan personeel en materieel en krijgen daarin bijval van het Planbureau voor de Leefomgeving. Die stelde in april vast dat de oplopende tekorten een versnelling van de bouwproductie in de weg staan.

 

Ondertussen loopt aannemer Van Wijnen te koop met de eerste woonfabriek van Nederland. Daar rollen straks demontabele huizen als warme broodjes van de band, maar die hebben weinig van doen met architectonische of stedenbouwkundige kwaliteit. 

 

meer lezen

'We gaan niet weer een woonwijk uitrollen'

Esther Vlaswinkel en Maartje Luisman leiden bureau SVP

 

Het Amersfoortse bureau SVP is verantwoordelijk voor het ontwerp van menig nieuwbouwwijk. Directeuren Esther Vlaswinkel en Maartje Luisman gaan bouwen in het landschap nog altijd niet uit de weg, maar richten zich nu ook op de stad. ‘Al die mini-appartementen zonder buitenruimte die we nu bouwen. Daar valt een wereld te winnen, hoor.’ 

 

Tekst Mark Hendriks

Foto's Christiaan Krouwels

 

Het is stil in het historische pand in hartje Amersfoort waar SVP kantoor houdt. Te stil, vindt directeur Maartje Luisman. ‘Zo’n leeg kantoor valt me steeds zwaarder.’ Ze wijst naar de onbezette bureaus in het nagenoeg lege atelier. ‘Ik zal blij zijn als het hier weer druk en gezellig is.’ Collega-directeur Esther Vlaswinkel heeft er minder moeite mee. ‘Ik mis onze medewerkers natuurlijk ook. Maar ergens vind ik dat thuiswerken ook fijn. Het geeft rust, tijd om nog eens goed over een ontwerp na te denken.’

meer lezen

E-zine van mei: Molenvlietpark, leestips en de nieuwste column van Tom Struyf

In het meinummer van het Blauwe Kamer E-zine tipt Maarten Ettema vier splinternieuwe boeken, waaronder het boek van Han Lorzing over een eeuw ruimtelijke ordening in Nederland. Verder aandacht voor het door Bosch Slabbers ontworpen Molenvlietpark in Den Haag, klimaatstraten in Apeldoorn en een fietsroute langs de LA River. Columnist Tom Struyf fantaseert over natuurontwikkeling op verlaten snelwegen.

Strip (31): de stedelijkheid van Haagse Harry

In 1994 verschijnt de strip Haagse Harry van Marnix Rueb voor het eerst in boekvorm. Harry is een 'poëtisch proleet' die voluit zijn commentaar op de stad Den Haag ventileert en niet nalaat binnen 'het slagveld van de Haagse samenleving' te interveniëren. Eerder in deze reeks bespraken we dit eerste album. Nu staan we stil bij enkele tekeningen die we jaren geleden van Marnix Rueb per fax opgestuurd kregen.


Door: Rob van de Bijl

meer lezen

Maankwartier Heerlen: moderne citadel of luchtkasteel?

Kunstenaar Michel Huisman bedacht met het Maankwartier een gewaagd plan om het zieltogende Heerlense centrum nieuw leven in te blazen. Zijn  droombeeld voor het stationsgebied zal de oude mijnstad er niet bovenop helpen.

 

Tekst: Leon Sebregts

Foto's: Stijn Poelstra

 

Het verhaal van Heerlen is genoegzaam bekend. Dankzij de mijnindustrie groeide de stad in de eerste helft van de twintigste eeuw uit tot een van de meest welvarende steden van het land. Heerlen werd het bloeiende centrum van de regio; inwoners van Maastricht kwamen hier winkelen in één van de vele moderne warenhuizen of vermaakten zich in de diverse cultuurhuizen. Aan de voorspoed kwam abrupt een einde na de sluiting van de mijnen in de jaren 1970. Heerlen was een mono-economie en daar plukte het nu de zure vruchten van. Vele inwoners zochten hun geluk elders en de eens moderne, brede wandelboulevards (gebaseerd op de Rotterdamse Lijnbaan) en grootschalige bebouwing daarlangs bleven verlaten achter. Het station was aan het eind van de jaren negentig het decor van criminaliteit en drugsgebruik en werd hét symbool van de teloorgang van Heerlen.

 

meer lezen

Het lentenummer van ons e-zine is uit: New Babylon van Constant, een kunstpaviljoen in Almere en ghost buildings op Manhattan

Tijdens haar bezoekjes aan de luxe appartementen op Manhattan maakte Andi Schmied heimelijk foto's met haar telefoon.

 

In het aprilnummer van het Blauwe Kamer E-zine een gesprek met de Hongaarse kunstenaar Andi Schmied. Zij deed zich voor als miljardair om toegang te krijgen tot de meest luxueuze appartementen in de wolkenkrabbers op Manhattan. Tijdens de bezoekjes – geregeld via exclusieve makelaarskantoren – ontdekte ze veel van die appartementen leegstaan. De reden: ze dienen niet als woning of thuisbasis, maar als lucratieve beleggingsobjecten voor ’s werelds superrijken. De stad, zo stelt Schmied, wordt daar niet beter van.

 

Daarnaast de herontwikkeling van een voormalig vliegveld in Helsinki tot stadspark, vier kijktips en het ontwerp voor een kunstpaviljoen door Studio Ossidiana. Tot slot raadt stedenbouwkundige Robbert Jan van de Veen - verkozen tot de 40 meest talentvolle ontwerpers van Europa - raadt iedereen het werk van Constant Nieuwenhuys aan.

Boodschap voor verandering

De selectiecommissie van het Jaarboek 2020 bij de verplaatste waterliniebunkers langs het Lekkanaal in Nieuwegein.

 

De inrichting van Nederland - en dan met name de woningbouwopgave en de toekomst van het landelijk gebied – staat weer volop in het spotlicht. Om alle ruimtelijke vraagstukken in goede banen te leiden is aandacht nodig voor andere waarden dan economische groei en financiële rendementen, aldus de commissie die het in december verschenen Blauwe Kamer Jaarboek samenstelde. Ontwerpers mogen daarin best wat activistischer zijn.

 

Tekst: Mark Hendriks

Foto's: Stijn Brakkee

 

 

De busrit die de selectiecommissie van deze jaarboekeditie maakt langs ingezonden ontwerpprojecten vangt aan met het project Objets Trouvés in Nieuwegein. Op een regenachtige julidag staat de commissie bij enkele overblijfselen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die zijn verplaatst ten behoeve van de verbreding van het Lekkanaal en de monumentale Beatrixsluizen. Ondanks enige scepsis over de kneuterige inrichting hier en daar is de commissie onder de indruk van het resultaat. De schijnbaar achteloos gekantelde, betonnen objecten vormen tezamen ‘een fraai stukje land art’. Het is volgens de commissie ronduit knap dat in het complexe krachtenveld van een civieltechnische operatie landschapsontwerpers een poëtische laag wisten toe te voegen. Het landschap rondom de sluis is nu beter leesbaar en tegelijkertijd mysterieus.

meer lezen

Strip (30): Jack the Ripper’s Londen

Strips roepen beelden op van steden. In de graphic novel ‘From Hell’ wordt aan de hand van de notoire geschiedenis van Jack the Ripper een duister beeld geschetst van het Victoriaanse Londen.

 

Tekst: Rob van der Bijl

meer lezen

Column: Ontwerpers, doe mee aan de woonagenda

 

Door: Mark Hendriks

 

Tijdens het thuiswerken hoorde ik op de radio Martin van Rijn, vorig jaar coronaminister, nu directeur van corporatiekoepel Aedes. Hij zat in het interviewprogramma van Sven Kockelmann om de pas verschenen Actieagenda Wonen toe te lichten. Daarin staat hoe een ‘bouwcoalitie’ van 34 organisaties de woningcrisis te lijf wil gaan. Ik bereidde me voor op het riedeltje dat ik politici, bouwers en woonbestuurders de afgelopen tijd vaak heb horen verkondigen als hen gevraagd werd hoe de woningnood aan te pakken: ‘Vooral heel snel heel veel bouwen.’

 

Tot mijn verrassing sprak Van Rijn andere woorden. Zo had hij het over ‘gedifferentieerd’ bouwen, een duur woord voor goed kijken naar wat groepen nodig hebben. Wat betekent het dat huishoudens steeds kleiner worden? Hoe zorgen we dat ouderen doorstromen naar appartementen die voldoen aan hun zorggerelateerde wensen en waardoor de eengezinswoningen die zij nu bewonen vrijkomen voor starters en gezinnen. Op de stelling van de altijd goed geïnformeerde Kockelmann dat de focus op tempo en aantallen tot woningen leidt die we over tien jaar weer kunnen afbreken, reageerde Van Rijn: ‘Dat moeten we hoe dan ook voorkomen.’

 

meer lezen

E-zine van maart: Waddenzee, Andy Goldsworthy en nieuwe columnist

In het tweede Blauwe Kamer E-zine van dit jaar onder meer aandacht voor het ontwerp van de Deense architect Dorte Mandrup voor een werelderfgoedcentrum bij de Waddenzee en het werk van de Britse land art-kunstenaar Andy Goldsworthy. En voor de noodzaak tot een archiefbeleid voor de Nederlandse tuin- en landschapsarchitectuur. Daarnaast maakt een nieuwe columnist zijn opwachting: Nederbelg Tom Struyf zal ons nu en dan meenemen in wat Nederland en België bindt en van elkaar onderscheidt. In aflevering 1: de wondelijke obstakels in het Belgische straatbeeld.

Ekim Tan: ‘In een spel zijn experts en burgers gelijkwaardig’

Ekim Tan ontwerpt geen gebouwen, wijken of pleinen. En toch voelt ze zich ontwerper. Waarom? Omdat ze spellen bedenkt, ‘serious games’ waarmee ze met name gemeenten bijstaat in het oplossen van stedenbouwkundige vraagstukken. ‘Het gaat niet om wie wint of verliest, maar dat spelers beseffen dat wat zij willen afhankelijk is van anderen.’

 

Tekst: Marieke Berkers en Mark Hendriks

Foto's: Christiaan Krouwels

meer lezen

Selectiecommissie jaarboek 2021 bekend

De selectiecommissie voor het Blauwe Kamer Jaarboek Stedenbouw en Landschapsarchitectuur 2021 is bekend. Onder leiding van de nieuwe voorzitter Esther Agricola zullen Dingeman Deijs, Claire Laeremans, Paul Achterberg en Miranda Reitsma dit voorjaar de selectie van de projecten voor hun rekening nemen.

 

De oproep om voor deze jaarboekeditie je beste ontwerpwerk in te zenden volgt spoedig via mail, onze sociale media en deze site.

Gegrepen door de regenworm - In gesprek met Jeroen Onrust

Wormenonderzoeker Jeroen Onrust in gesprek met Petra Blaisse, die als gasthoofdredacteur het Blauwe Kamer-dossier over de ondergrond samenstelde. Foto: Christiaan Krouwels

 

In een uitzending van het onderzoeksjournalistieke televisieprogramma Zembla waarschuwt bioloog Jeroen Onrust voor de slechte staat van het boerenland. De bodemvruchtbaarheid heeft flink te lijden onder invloed van bewerking door zware machines, kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Voor het dossier over de ondergrond dat we vorig jaar maart uitbrachten, sprak gasthoofdredacteur Petra Blaisse namens Blauwe Kamer met Onrust. Ook in dat gesprek bepleitte de Groningse onderzoeker dat een gezonde bodem niet zonder bodemleven kan. En dat de onbetwiste aanvoerder van dat leven de regenworm is. ‘De regenworm is de verbinder tussen boven- en onderwereld.’

 

Tekst: Mark Hendriks

meer lezen

Stadswijk Lyon combineert iconisch geweld met machtige buitenruimte

De Franse stad Lyon is bij velen vooral bekend als een doorgangsplek waar je in de file staat op weg naar de zonnige Côte d’Azur. De snelweg Route de Soleil loopt dwars door de stad via de westelijke oever van de Rhône over het schiereiland Confluence. Dit 150 hectare grote, voormalige industriegebied wordt sinds 2003 gefaseerd getransformeerd tot woon-werkgebied. Confluence ligt op twintig minuten wandelen van het centrum, omarmd door de rivieren Rhône en Saône en een zichtlocatie voor de 40 miljoen reizigers die Lyon via de snelweg passeren.

Bestuurders van de stad zagen van meet af aan de potentie om de ontwikkeling van Confluence te benutten om Lyon internationaal aanzien te geven. Bijvoorbeeld door het bouwen van opvallende en duurzame architectuur. Krijgt Lyon er met een metropolitaan Confluence ook een lééfbare wijk bij, waar bewoners duurzaam prettig kunnen wonen, werken en ontspannen?

 

Tekst: Marieke Berkers

meer lezen

Plannen voor Parijs, op bezoek bij Rijnboutt en de Noordzee als stad - het eerste e-zine van 2021 is uit

De Champs-Élysées in Parijs na 2024: een groene en aangename promenade. Beeld PCA-Stream

 

Het is een gewaagd idee, de Avenue de Champs-Élysées in Parijs omtoveren tot een ‘buitengewone tuin’. De drukke, door auto’s gedomineerde stadsstraat moet na 2024 veranderen in een parkachtige boulevard, waar het vooral voor voetgangers goed toeven is. De enorme operatie is onderdeel van het voornemen van burgemeester Anne Hidalgo om van de Franse hoofdstad een ‘15-minuten-stad’ te maken, waar winkels, scholen, theaters en parken straks voor iedereen binnen 15 minuten bereikbaar zijn met de fiets, per openbaar vervoer of te voet.

 

Over dit project lees je in de nieuwste editie van het Blauwe Kamer e-zine.  Hierin verder aandacht voor de vernieuwing van Julianadorp onder de rook van Den Helder en de voortgaande verstedelijking van de Noordzee. Ook nemen we een kijkje in het kantoor van bureau Rijnbout in het Westelijk Havengebied van Amsterdam.

'Mister Vinex' Hans Leeflang: 'Nederland heeft weer een plan nodig'

Fragment uit de ontwikkelingsvisie van KCAP voor het Eindhovense gebied Fellenoord.

 

In het Blauwe Kamer Jaarboek van 2020 houdt de selectiecommissie onder leiding van de kersverse rijksadviseur Jannemarie de Jonge een vurig pleidooi voor een planningscultuur  waarin andere waarden dan economische groei en financiële rendementen een plek hebben - zoals sociale gelijkheid, biodiversiteit en duurzaamheid. Maar hoe doe je dat, vraagt de commissie zich af. Hoe biedt je tegenwicht aan commerciële overwegingen? Moet de overheid in de vorm van een hernieuwd minister van VROM weer de touwtjes in handen nemen?

 

Als het aan Hans Leeflang - in de jaren '80 een van de opstellers van de beroemde Vierde nota – ligt wel. In een uitgebreid interview met de Volkskrant legt de planoloog uit waarom dringend een nieuw masterplan nodig is. 'De woningbouwopgave is een kwestie van stedelijke transitie. Woningbouw moet je doen op plekken die daar het beste voor geschikt zijn. En niet omdat de grond toevallig in handen is van projectontwikkelaars.'

Strip (29): Avonturen in de duistere Randstad

Onze held Dick Bos is in de haven al op jacht naar een lading cocaïne als inspecteur Bruins en zijn mannen in twee grote zware auto’s nog op weg naar die haven zijn. De jacht op de cocaïnebende is geopend. De grote koplampen van de zwarte politiewagens priemen indrukwekkende lichtbundels in de stedelijke duisternis. Kortom, het avontuur is nu in volle gang.

 

Tekst: Rob van der Bijl

meer lezen

Blauwe Kamer Jaarboek 2020: afscheid van de spreadsheet-stedenbouw, tijdperk van de vrouw

Hoofdredacteur Mark Hendriks toont het Blauwe Kamer Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2020. Links voorzitter van de selectiecommissie Jannemarie de Jonge.

 

Tijdens een digitale bijeenkomst is afgelopen vrijdag  het Blauwe Kamer Jaarboek 2020 gepresenteerd. Ruim honderd vakgenoten en geïnteresseerden kwamen online om het glas te heffen op de verschijning van alweer de zeventiende jaarboekeditie – met wederom het beste van de Nederlandse stedenbouw en landschapsarchitectuur. 

 

Hoofdredacteur Mark Hendriks besprak met commissievoorzitter Jannemarie de Jonge niet alleen de selectie van 21 projecten, maar ook de boodschap die zij samen met commissieleden Elma van Boxel, Philomene van der Vliet, Henk Hartzema en Bianca Seekles heeft willen uitdragen. Daarnaast sprak hij kort met ontwerpers die met een project in het jaarboek staan, zoals Maike van Stiphout van DS, Kees Christiaanse van KCAP en Ivar Branderhorst van ZieglerBranderhorst. 

 

De eerste exemplaren werden ‘uitgereikt’ aan de voorzitters van de BNSP en NVTL Stefan Bödecker en Ben Kuipers. Die laatste was erg verheugd met de signalen die dit jaarboek afgeeft: afscheid van de 'spreadsheet-stedenbouw', eerherstel voor zachte waarden als biodiversiteit, sociale gelijkheiden schoonheid, en dat het tijdperk aan de vrouw is.

 

Bij abonnees valt het Blauwe Kamer Jaarboek deze week op de mat. Geen abonnee? Bestel het dubbeldikke winternummer hier. Er is ook een boekhandelseditie verkrijgbaar.

Het laatste Blauwe Kamer E-zine van 2020: centrum Nijkerk, uitbreiding van Frankfurt en openluchtkapel in Zweden

Ter afsluiting van ‘het rampjaar’ 2020 en om in de kerstsfeer te komen hebben we in de laatste uitgave van het Blauwe Kamer E-zine aandacht voor een bijzonder kerkontwerp uit Scandinavië. Het Zweedse bureau Nyrens bedacht een mobiele buitenkapel, waar doopfeesten, huwelijken of uitvaarten veilig kunnen plaatsvinden. Verder in dit nummer het vernieuwde centrum van Nijkerk, het plan voor een nieuwe stadsdeel bij Frankfurt am Main en enkele internettips die de moeite waard zijn, zoals een film over droogte in Kaapstad.