Regio van de toekomst (3): Een kans voor de vakwereld

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Dit is aflevering 3.

Tijdens de bijeenkomst in de Jaarbeurs werden de resultaten van de Stiftenstrijd aangeboden aan NOVI-directeur Emiel Reiding.

 

Het ontwerpproject Regio van de toekomst is nu echt begonnen. In de Utrechtse Jaarbeurs bespraken de acht ontwerpteams opgaven en verwachtingen met afgevaardigden uit de regio, rijksambtenaren en onafhankelijke experts.

 

Door: Mark Hendriks

 

De opwinding was duidelijk voelbaar. Het is immers lang geleden dat de vakwereld de kans kreeg om zich te bemoeien met de koers van het ruimtelijk beleid. Bij de koffie viel de vergelijking met de rol die de ontwerpers en planners van Rijksplanologische Dienst decennialang speelden. Maar, zo zei een aanwezige, de RPD was weliswaar een strategische denkmachine, maar opereerde voornamelijk top-down. Daarvan is nu geen sprake: de bevindingen van de ontwerpteams moeten het rijk verder helpen, maar vooral ook in de regio’s gedragen zijn.

meer lezen

Woonerf op Manhattan

 

Veel grote steden denken na over de invloed van mobiliteit op de leefbaarheid. De dominante positie van de auto is steeds minder vanzelfsprekend. Het meest bekende voorbeeld zijn natuurlijk de superblocks in Barcelona, waar een groot aantal straten autoluw is gemaakt. Ook in New York zoeken stedenbouwkundigen naar oplossingen voor de overal aanwezige verkeersopstoppingen.

 

Jonathan Cohn en Yunyue Chen beschrijven op Citylab een gedachte-experiment voor de transformatie van het grid op Manhattan. Zij laten zich ook inspireren door het oer-Hollandse woonerf. Dit resulteert in een plan waarin verschillende blokken samengevoegd worden tot een Barcelonees superblock. De straten rondom de superblocks krijgen eenrichtingsverkeer, terwijl de woonstraten veranderen in shared space, waar lokaal verkeer stapvoets moet rijden. Doordat de auto wordt teruggedrongen, neemt de verblijfskwaliteit van de openbare toe. Het zijn geen baanbrekende oplossingen, maar het is wel leuk om te zien dat ons stedenbouwkundige gedachtengoed het tot the Big Apple heeft geschopt.

Regio van de toekomst (2): Hoge ambities en bescheiden verwachtingen

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Dit is aflevering 2.

Sinds de startbijeenkomst in juli krijgt het project Regio van de toekomst meer en meer vorm. De regio’s hebben hun vragen bekend gemaakt en de ontwerpteams worden gevormd. Tijd voor een rondje langs betrokkenen om ambities en verwachtingen te peilen.

 

Door: Marieke Berkers

meer lezen

Afstudeerders in gesprek op 12 oktober

Het septembernummer van Blauwe Kamer staat in het teken van het beste afstudeerwerk in de stedenbouw en landschapsarchitectuur. Samen met de NVTL en Jong BNSP organiseren we hierover op 12 oktober met een speciale bijeenkomst bij de Fontys Academy of Architecture & Urbanism in Tilburg. Onder leiding van moderator Bart Cosijn gaat de nieuwe generatie ontwerpers in gesprek over hun afstudeerproject. Wat zijn de actuele opgaven? Welke methodiek is gehanteerd? Hoe zien zij de toekomst van het vak?

meer lezen

Landschapsarchitecten moeten meer aandacht opeisen

Chicago River Walk: de New York Times vergat landschapsarchitect Sasaki te vermelden in het artikel over het project.

 

Het Australische Landschapsarchitectuur-forum WLA vroeg zijn lezers onlangs wat zij als het grootste probleem van hun vakgebied beschouwden. Het meest voorkomende antwoord was ‘gebrek aan erkenning door opdrachtgevers en andere vakgebieden.’ Volgens WLA komt dit door de bescheiden houding van de landschapsarchitecten. Zij zien hun vak als een roeping en besteden hun tijd liever aan het verbeteren van de leefomgeving dan dat ze de spotlight opzoeken. De oplossing is simpel: verbeter je marketing.

 

Charles A Birnbaum doet daar in zijn opiniestuk voor Dezeen een schepje bovenop. Hij zegt dat landschapsarchitecten niet moeten leunen op de ‘architectuur-centristische’ media. Landschapsarchitecten moeten erkenning opeisen en hun verhaal beter vertellen. Daar is de Blauwe Kamer het als onafhankelijk vakblad natuurlijk roerend mee eens. Birnbaum eindigt zijn betoog met een quote van de travestiet RuPaul: "If you can't love yourself, how in the hell you gonna love somebody else?"

Het nieuwe e-zine: Marktplein Ede, de Floriade in Almere en Xiangmi park in China

Het duurt nog een paar jaar voordat de Floriade losbarst in Almere, maar de voorbereidingen zijn in volle gang. Dit e-zine bevat een video van het projectbureau laat zien wat de stad aan het evenement heeft. Verder bericht Evelien Pieters vanuit België over de strijd van ouders en kinderen voor schonere lucht. Ook bekijken we het nieuwe Marktplein in Ede. Hosper won de ontwerpwedstrijd, waarover Rob van der Bijl zich in een eerder nummer van de Blauwe Kamer kritisch uitliet. Dit en meer in het nieuwe Blauwe Kamer e-zine.

Is landschapsarchitectuur een wetenschap?

Afbeelding: Carlo Leonardi

 

Toen de landbouwhogeschool van Wageningen in 1968 in een universiteit veranderde, moest de afdeling landschapsarchitectuur bewijzen dat zij het predicaat ‘wetenschappelijk’ wel verdiende. Die strijd is nog steeds niet helemaal gestreden.

 

Het meest recente nummer van Landscape Review, onder redactie van Paul Roncken (Wageningen University and Research) en Mick Abbott (Lincoln University), is gewijd aan ontwerpend onderzoek. In het voorwoord schrijven de redacteuren dat er steeds meer aan ontwerpend onderzoek gedaan wordt, terwijl veel academici de methode onwetenschappelijk vinden. De redacteuren pleiten ervoor geen energie te verspillen aan het proberen bij de ‘grote jongens’ van de wetenschap te horen. Het is zinvoller om te focussen op de kracht van het vakgebied. De toegevoegde waarde van de landschapsarchitectuur zit hem in het zoeken naar praktische oplossingen voor de grote uitdagingen waar we voor staan. Daar is het ontwerpend onderzoek een uitstekend middel voor.

 

Het volledige nummer van Landscape Review is gratis online te lezen.

Strip (15): Persoonlijke geschiedenis van Chicago

De geschiedenis van Jimmy Corrigan ‘The Smartest Kid on Earth’ is ook de geschiedenis van Chicago. In dit stripverhaal van Chris Ware figureren drie generaties mannen uit het Amerikaanse middenwesten. Jimmy I is Jimmy Reed Corrigan, geboren in 1883. Hij wordt geslagen en verwaarloosd door zijn vader, een mislukte glazenmaker die kreupel is teruggekeerd uit de Burgeroorlog. Jimmy II, James William Corrigan (1921-1987), is een marineveteraan, die op zoek is naar zijn zoon Jimmy III.


Door Rob van der Bijl

meer lezen

Cultureel erfgoed als basis voor wateropgave

Arconiko architecten, Plein06, Designlab 2902 en SteenhuisMeurs onderzoeken samen hoe de culturele erfenis van het Rotterdam Central District benut kan worden om tot een integrale aanpak ten behoeve van de totale stedelijke kwaliteit te komen. Het watervraagstuk staat daarbij centraal. Het team werkt in dit project samen met de gemeente Rotterdam, Het Hoogheemraadschap, de TU Delft en de vereniging Rotterdam Central District.

 

Het ontwerpend onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018) van het Stimuleringsfonds en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

 

 

Bekijk hier de video over het project:

 

Rijksadviseurs bezorgd om archief tuin- en landschapsarchitecten

Door verschillende reorganisaties valt het beheer en de ontsluiting van de archieven van Nederlandse tuin- en landschapsarchitecten tussen wal en schip. Het College van Rijksadviseurs (RCa) trekt aan de bel bij OCW-minister Ingrid van Engelshoven.

meer lezen

Het zomer-e-zine: Landschapspark Werchter, het klimaatakkoord en een park van plastic

In de zomereditie van het Blauwe Kamer e-zine vier vragen aan stedenbouwkundige Boris Hocks over zijn betrokkenheid bij het klimaatakkoord. Daarnaast het ontwerp voor landschapspark Werchter, een film over het Recycled Park in Rotterdam - gemaakt van opgevist plastic - en een regionale ontwerpstrategie van Openfabric voor een koffieteeltregio in Peru. Tot slot een film over de resultaten van een ontwerpatelier over de toekomst van de Friese Veenweiden. 

Hittestress nu onvermijdelijk op de agenda

Foto: Arie Kievit / de Volkskrant

 

De aanhoudende droogte is voor de Volkskrant aanleiding om aandacht te besteden aan ons stadsklimaat. Steden zijn woestijnen van beton, klinkers, asfalt en tegels die de hele dag warmte opzuigen, vasthouden en in de rondte wasemen. Het kan hierdoor in de stad tot wel 9 graden warmer zijn dan in het buitengebied. Dit heeft negatieve gevolgen voor de volksgezondheid en de arbeidsproductiviteit.

 

Bescheiden ramp

De Delftse hoogleraar Klimaatontwerp en Duurzaamheid Andy van den Dobbelsteen. ‘De huidige garde architecten en stadsontwikkelaars bouwt gewoon nog grote strakke gebouwen van glas waar nergens zonwering aan de buitenkant te bevestigen is.’ Hij vreest dat er een bescheiden ramp nodig is, een hittegolf met een paar doden, om beleidsmakers de urgentie van hittestress te laten inzien. Ook Sanda Lenzholzer, Associate professor landschapsarchitectuur bij Wageningen University, denkt dat een ramp maatregelen voor klimaatadaptatie zou kunnen bespoedigen. Ze constateert dat Nederland behoorlijk achterloopt bij bijvoorbeeld België en Duitsland, waar bouwbesluiten al zijn aangepast op hittestress.

 

Bomen

Veel maatregelen die hittestress in de stad tegengaan zijn onder ontwerpers ondertussen wel bekend: minder verharding, meer bomen, daktuinen en groene gevels. Vooral bomen zijn effectief: In de buurt van een groot park kan de tempratuur 6 graden lager zijn dan verderop. Op een hoger schaalniveau moet er nagedacht worden over windcorridors, of over de vorm en compactheid van stadsuitbreiding (groene vingers). Met de invoering van de nieuwe omgevingswet krijgen gemeentes en Provincies de gelegenheid om stedenbouwkundige voorschriften op te stellen om hittestress te verminderen. Hopelijk grijpen zij deze kans.

 

Nieuwe serie: De regio van de toekomst

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Vandaag aflevering 1.

Deelnemers bijeen in Barneveld voor een kennismaking met het ontwerpproject 'Regio van de toekomst'.

 

Door: Marieke Berkers

 

Op een zonnige ochtend in juli komen landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen bijeen in Barneveld voor de start van de ontwerpstudie ‘Regio van de Toekomst’. Deze eerste bijeenkomst staat in het teken van introductie en kennismaking. Wat moet er de komende maanden gebeuren, welk team gaat waar aan de slag en wie wil met wie samenwerken? 

 

Het doel van het ontwerptraject: het formuleren van regionale ontwerpperspectieven op de grote maatschappelijke opgaven die centraal staan in de Nationale Omgevingsvisie. Deze zogenoemde NOVI moet namelijk richting geven aan de grote verbouwing waarvoor Nederland staat. Vraagstukken op het gebied van klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw raken elk schaalniveau: van het huis en de straat tot en met steden en landschappen. Opgaven gaan over gemeente- en provinciegrenzen heen en vragen om een nauwe samenwerking tussen uiteenlopende disciplines.

meer lezen

Zomertip: Joost Emmeriks Garden Atlas

Onze redacteur Marieke Berkers liet zich voor haar vakantie inspireren door de Garden Atlas van Joost Emmerik. 'Die heb ik volledig geplunderd voor mijn reisje naar Engeland en bezoek tuinen aldaar binnenkort,' vertelt ze. 'Hij geeft er een prachtig aansprekend overzicht van tuinen overal ter wereld.' Joost is in Delft opgeleid als architect en stedenbouwkundige, maar hij heeft zich gespecialiseerd in tuinontwerp. Ook zijn instagram account is de moeite waard, volgens Marieke. 

Jaarboekcommissie selecteert 20 projecten

De selectiecommissie verkent de woonwijk Kerkebosch in Zeist.

 

Na een dag toeren langs projecten door heel Nederland koos de selectiecommissie vrijdagavond  20 projecten voor de volgende editie van het Blauwe Kamer Jaarboek. Eerder al was de lijst met ruim 100 inzendingen teruggebracht tot 32 kanshebbers.

meer lezen

'De Kern Bijzonder': opfristherapie voor Den Haag centrum

Tekst Joost Emmerik Foto Daniel Nicolas

 

In een dossier over de straat besteedt Blauwe Kamer in het juninummer aandacht aan onder meer het Haagse centrum. Eind jaren tachtig zette Den Haag de standaard voor het openbareruimteontwerp van grote stadscentra met het plan 'De Kern Gezond'. Dertig jaar later ligt het gebied opnieuw op de tekentafel van bureau B+B. De nieuwe visie bouwt voort op de Haagse sfeer van deftige rust en waardige kalmte, en ondergraaft de dominantie van de auto verder. Landschapsarchitect Gert-Jan Wisse van B+B: ‘Het Buitenhof is nu een verkloot plein.’

meer lezen

Jansbeek Arnhem: terugkeer van oude bekende

Tekst Marc Nolden Foto Thea van den Heuvel

 

Het is een magnifiek gezicht. Het water van de Sint-Jansbeek dat via een opening in de kademuur rechtstreeks de Rijn in klettert. Het is half januari en hoogwater. De kades zijn overstroomd, de rivier is op zijn breedst. Normaal zou de beek – volgens ontwerp – in een verdiept bassin in de kade uitmonden en via een ondergrondse buis uitstromen in de Rijn. Nu leiden de bijzondere omstandigheden tot een directe confrontatie tussen beek en rivier. Een on-Hollands tafereel. Alleen het geluid al. Vanaf de kadetrappen zitten mensen verwonderd naar het vallende water te kijken.

meer lezen

Veel winnaars bij prijsvraag Brood en Spelen

Op 4 juli zijn de winnaars van de prijsvraag Brood en Spelen bekend gemaakt. De prijsvraag had als doel ontwerpkracht en ondernemerszin in te zetten om een breed palet aan vernieuwende maatschappelijke toekomstperspectieven voor het platteland concreet vorm te geven. De jury hanteerde drie criteria bij de beoordeling van de inzendingen: radicaal, realistisch en realiseerbaar. Uit 50 inzendingen zijn uiteindelijk 16 winnaars en 4 eervolle vermeldingen geselecteerd. De zestien winnende teams gaan de komende maanden hun plannen verder uitwerken. Daarvoor ontvangen zij ieder een bedrag van € 25.000 excl. btw. Alle inzendingen en het juryrapport staan de op de website van Brood en Spelen.

 

Filosoof Jan-Hendrik Bakker pleit voor regionale aanpak bij landschapstransformaties.

Chinese zuivelfabriek bij Heerenveen.

 

De NVTL en de BNSP starten deze week met het traject ‘Regio’s van de Toekomst’, waarin ontwerpers aan de slag gaan met een regionale benadering van de Nationale Omgevingsvisie. Filosoof Jan-Hendrik Bakker benadrukt in zijn essay voor Noorderbreedte nog eens hoe belangrijk het regionale schaalniveau is voor onze verbondenheid met het landschap.

 

Landschap is niet in iemands bezit zoals grond dat is, maar wel in overdrachtelijke zin. Het landschap waarin je je thuis voelt, hoort bij jou. “De speciale band toont zich vooral wanneer de pijn van het verlies zich meldt. (…) Markante elementen die uit het landschap verdwijnen, en dieren en plantensoorten die verdwijnen, tasten onherroepelijk het leefgebied van de collectieve herinnering aan.”

 

Dat het landschap verandert is niet het probleem. Het verandert immers continue en de gemeenschap verandert mee. Landschapspijn ontstaat wanneer de veranderingen veroorzaakt worden door “economische exploitatie en uitputting door mogendheden ver buiten de regio, die er ook geen enkele band mee hebben.” Bakker noemt de grootschalige Chinese zuivelfabriek bij Heerenveen als uitwas, of het massatoerisme dat het landschap reduceert tot attractie of lustobject. Daarom moet landschapsonderhoud volgens hem gebaseerd zijn op onderzoek naar de verhalen die er over het landschap verteld worden. “Lokale geschiedschrijving, lokale journalistiek en kunst zijn net zo belangrijk als het werk van de lokale biologen, ecologen en (landschaps)architecten.”

 

Juninummer over straten, IJsselmeer en Leidsche Rijn Centrum

Foto: Daniel Nicolas

 

In het juninummer een dossier over het hedendaagse straatontwerp. Overal ter wereld gaan straten op de schop. Naast maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie, wateropvang en vergroening, is het de bedoeling dat niet langer de auto, maar de voetganger de dienst uitmaakt. Zoals de Utrechtse planologiehoogleraar Maarten Hajer het in

Nieuwsuur verwoordde: ‘De revolutie is begonnen, in steeds meer steden wordt de auto uit het straatbeeld gehaald.’

De straat moet een plek worden voor verblijf, ontmoeting, bezinning en ontspanning – precies  de termen waarmee vier ontwerpers in dit dossier hun favoriete straat omschrijven. Landschapsontwerper Marlies van Diest bijvoorbeeld is verheugd dat de Rijnkennemerlaan in Leidsche Rijn een groene grasweg is gebleven. Daardoor biedt de door populieren gemarkeerde laan ruimte voor bijvoorbeeld een buurtontbijt aan een meterslange tafel. 

 

meer lezen