Jaarboekcommissie selecteert 20 projecten

De selectiecommissie verkent de woonwijk Kerkebosch in Zeist.

 

Na een dag toeren langs projecten door heel Nederland koos de selectiecommissie vrijdagavond  20 projecten voor de volgende editie van het Blauwe Kamer Jaarboek. Eerder al was de lijst met ruim 100 inzendingen teruggebracht tot 32 kanshebbers.

meer lezen

'De Kern Bijzonder': opfristherapie voor Den Haag centrum

Tekst Joost Emmerik Foto Daniel Nicolas

 

In een dossier over de straat besteedt Blauwe Kamer in het juninummer aandacht aan onder meer het Haagse centrum. Eind jaren tachtig zette Den Haag de standaard voor het openbareruimteontwerp van grote stadscentra met het plan 'De Kern Gezond'. Dertig jaar later ligt het gebied opnieuw op de tekentafel van bureau B+B. De nieuwe visie bouwt voort op de Haagse sfeer van deftige rust en waardige kalmte, en ondergraaft de dominantie van de auto verder. Landschapsarchitect Gert-Jan Wisse van B+B: ‘Het Buitenhof is nu een verkloot plein.’

meer lezen

Jansbeek Arnhem: terugkeer van oude bekende

Tekst Marc Nolden Foto Thea van den Heuvel

 

Het is een magnifiek gezicht. Het water van de Sint-Jansbeek dat via een opening in de kademuur rechtstreeks de Rijn in klettert. Het is half januari en hoogwater. De kades zijn overstroomd, de rivier is op zijn breedst. Normaal zou de beek – volgens ontwerp – in een verdiept bassin in de kade uitmonden en via een ondergrondse buis uitstromen in de Rijn. Nu leiden de bijzondere omstandigheden tot een directe confrontatie tussen beek en rivier. Een on-Hollands tafereel. Alleen het geluid al. Vanaf de kadetrappen zitten mensen verwonderd naar het vallende water te kijken.

meer lezen

Veel winnaars bij prijsvraag Brood en Spelen

Op 4 juli zijn de winnaars van de prijsvraag Brood en Spelen bekend gemaakt. De prijsvraag had als doel ontwerpkracht en ondernemerszin in te zetten om een breed palet aan vernieuwende maatschappelijke toekomstperspectieven voor het platteland concreet vorm te geven. De jury hanteerde drie criteria bij de beoordeling van de inzendingen: radicaal, realistisch en realiseerbaar. Uit 50 inzendingen zijn uiteindelijk 16 winnaars en 4 eervolle vermeldingen geselecteerd. De zestien winnende teams gaan de komende maanden hun plannen verder uitwerken. Daarvoor ontvangen zij ieder een bedrag van € 25.000 excl. btw. Alle inzendingen en het juryrapport staan de op de website van Brood en Spelen.

 

Filosoof Jan-Hendrik Bakker pleit voor regionale aanpak bij landschapstransformaties.

Chinese zuivelfabriek bij Heerenveen.

 

De NVTL en de BNSP starten deze week met het traject ‘Regio’s van de Toekomst’, waarin ontwerpers aan de slag gaan met een regionale benadering van de Nationale Omgevingsvisie. Filosoof Jan-Hendrik Bakker benadrukt in zijn essay voor Noorderbreedte nog eens hoe belangrijk het regionale schaalniveau is voor onze verbondenheid met het landschap.

 

Landschap is niet in iemands bezit zoals grond dat is, maar wel in overdrachtelijke zin. Het landschap waarin je je thuis voelt, hoort bij jou. “De speciale band toont zich vooral wanneer de pijn van het verlies zich meldt. (…) Markante elementen die uit het landschap verdwijnen, en dieren en plantensoorten die verdwijnen, tasten onherroepelijk het leefgebied van de collectieve herinnering aan.”

 

Dat het landschap verandert is niet het probleem. Het verandert immers continue en de gemeenschap verandert mee. Landschapspijn ontstaat wanneer de veranderingen veroorzaakt worden door “economische exploitatie en uitputting door mogendheden ver buiten de regio, die er ook geen enkele band mee hebben.” Bakker noemt de grootschalige Chinese zuivelfabriek bij Heerenveen als uitwas, of het massatoerisme dat het landschap reduceert tot attractie of lustobject. Daarom moet landschapsonderhoud volgens hem gebaseerd zijn op onderzoek naar de verhalen die er over het landschap verteld worden. “Lokale geschiedschrijving, lokale journalistiek en kunst zijn net zo belangrijk als het werk van de lokale biologen, ecologen en (landschaps)architecten.”

 

Juninummer over straten, IJsselmeer en Leidsche Rijn Centrum

Foto: Daniel Nicolas

 

In het juninummer een dossier over het hedendaagse straatontwerp. Overal ter wereld gaan straten op de schop. Naast maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie, wateropvang en vergroening, is het de bedoeling dat niet langer de auto, maar de voetganger de dienst uitmaakt. Zoals de Utrechtse planologiehoogleraar Maarten Hajer het in

Nieuwsuur verwoordde: ‘De revolutie is begonnen, in steeds meer steden wordt de auto uit het straatbeeld gehaald.’

De straat moet een plek worden voor verblijf, ontmoeting, bezinning en ontspanning – precies  de termen waarmee vier ontwerpers in dit dossier hun favoriete straat omschrijven. Landschapsontwerper Marlies van Diest bijvoorbeeld is verheugd dat de Rijnkennemerlaan in Leidsche Rijn een groene grasweg is gebleven. Daardoor biedt de door populieren gemarkeerde laan ruimte voor bijvoorbeeld een buurtontbijt aan een meterslange tafel. 

 

meer lezen

Ontwerpers gezocht voor 'Regio’s van de Toekomst'

Het ministerie van Binnenlandse Zaken werkt aan de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De NVTL en de BNSP leveren hieraan een bijdrage door ‘Regio’s van de Toekomst’. In dit traject werken planologen, stedenbouwkundigen en andere experts samen aan regionale gebiedsuitwerkingen. Met ontwerpkracht worden in vier regio's (Den Haag-Rotterdam, Arnhem-Nijmegen, Flevoland en Eemsdelta-Waddenkust) actuele opgaven als klimaatadaptatie, gezondheid, circulaire economie, agrarische transitie en sociale ongelijkheid samengebracht in een samenhangende perspectieven.

 

In een speciale blogserie zal Blauwe Kamer de komende maanden dit traject kritisch volgen. Dit betekent het informeren van stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en andere geïnteresseerden, maar ook het duiden van en reflecteren op hetgeen plaatsvindt en wordt opgeleverd. 

 

Wil je een bijdrage leveren aan de regionale en nationale beleidsontwikkeling? Schrijf je (alleen of als team) in voor de startbijeenkomst op 4 juli via Regio's van de Toekomst. 

Voor in de agenda: afstudeerders in gesprek op 12 oktober

Het septembernummer van Blauwe Kamer staat in het teken van het beste afstudeerwerk in de stedenbouw en landschapsarchitectuur. Dit vieren we op 12 oktober vanaf 15.00 uur met een speciale bijeenkomst in Tilburg. In het bijzijn van een van de rijksadviseurs gaat de nieuwe generatie ontwerpers in gesprek over hun afstudeerproject. Wat zijn actuele opgaven? Welke methodiek is gehanteerd? Hoe zien zij de toekomst van het vak?

Meer informatie volgt spoedig, maar reserveer 12 oktober nu al in je agenda.

 

De bijeenkomst wordt gehost door Fontys Academy of Architecture and Urbanism en is een samenwerking van Blauwe Kamer, Jong BNSP en NVTL.

In het septembernummer staan de beste afstudeerprojecten van de Academie van Bouwkunst Amsterdam, de Rotterdamse Academie van Bouwkunst, Wageningen University, Technische Universiteit Eindhoven, Technische Universiteit Delft, HAS Den Bosch, Hogeschool Van Hall Larenstein, Saxion University of Applied Sciences, NHTV Internationaal Hoger Onderwijs Breda en Fontys Academy of Architecture & Urbanism.

 

Deelname is gratis, aanmelden is verplicht.

Steden zien landschap als basis voor klimaatadaptatie

Goed nieuws voor landschapsarchitecten onlangs in het NRC: verschillende Utrechtse en Gelderse gemeentes onderkennen na een stresstest voor klimaatverandering het belang van de natuurlijke omgeving als basis voor adaptatie. Ze realiseren zich bijvoorbeeld dat een zandgrond om andere oplossingen vraagt dan een bodem met zware klei. Dijkgraaf Tanja Klip-Martin van waterschap Vallei en Veluwe: 'Je kunt beter rekening houden met het landschap en het watersysteem dan uitgaan van toevallige bestuurlijke grenzen.' Werk aan de winkel voor de landschapsarchitecten dus. 

Computerspel over Rotterdamse bouwopgaven

Zit je al de hele dag geconcentreerd achter de computer? Dan is het dan nu misschien even tijd voor wat afleiding. Vers Beton maakte een geinig spelletje, met een vette knipoog en een serieuze ondertoon: Bouwen is macht. Bas de Bouwer en Ahmed de Ambtenaar worstelen met de dilemma’s die komen kijken bij de ruimtelijke opgaven van Rotterdam. Leggen ze een nieuwe ringweg aan ten koste van de voetbalclub en volkstuintjes? Investeren ze in een nieuwe brug en iconische gebouwen? Welke keuzes maak jij?

Column: Gebruik het gras

De voormalige kloostertuin in het hart van Litomysl.

 

Door: Mark Hendriks

 

Door al dat bottom-up- en participatiegeweld in Nederland zou je haast vergeten dat dit in de rest van de wereld helemaal niet zo gangbaar is. Dat ondervind ik bijvoorbeeld als ik voor de internationale publicatiereeks Landscape Architecture Europe voormalige Oostbloklanden bezoek. Zo was ik drie jaar geleden in Boedapest waar landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen uit alle macht proberen om de herinrichting van de openbare ruimte open te stellen voor de wensen en belangen van burgers. En deze week maakte ik in het Tsjechische stadje Litomysl kennis met een participatieproject rondom het herontwerp van een rivieroever.

meer lezen

Richard Sennett komt met nieuw meesterwerk

De meesten van ons kennen de Amerikaanse socioloog / stedenbouwkundige Richard Sennett nog van zijn verhandelingen over het publieke domein als plek van culturele kruisbestuiving. Onlangs verscheen zijn magnum opus Building and Dwelling: Ethics for the City. Hierin beschrijft hij hoe stedenbouwkundig ontwerp een open samenleving kan bevorderen. Marjan Slob schreef voor de Volkskrant een ronkende recensie over het boek. Weergaloos, urgent en duizelingwekkend, noemt ze het. Mijn interesse is gewekt.

 

E-zine van juni: stationsplein Maastricht, de Afsluitdijk en Kris Oosting over Leidsche Rijn Centrum

In de nieuwste editie van het Blauwe Kamer e-zine aandacht voor de versterking van de Afsluitdijk door het consortium Levvel (met daarin de ontwerpbureaus BenthemCrouwel en West8) en de herinrichting van het stationsplein in Maastricht door MTD Landschapsarchitecten. In de rubriek Ondertussen in ... gaan we naar Luxemburg waar Bosch Slabbers en Urbis een kantorenwijk omtoveren tot een gemengd stadsdeel. Redacteur Marieke Berkers keek binnen bij Space&Matter en columnist Kris Oosting bezocht Leidsche Rijn Centrum en waande zich even in Abu Dhabi.

Boekpresentatie ‘Het volgende landschap’

Op 28 mei presenteerde de Stichting Landschapstriënnale haar publicatie Het Volgende Landschap. Het boek doet verslag van de Landschapstriënnale 2017, over de actuele ruimtelijke opgaven voor Nederland in het algemeen en de Stadsregio Amsterdam in het bijzonder. In een warm zaaltje van de Tolhuistuin in Amsterdam Noord kwamen vakgenoten bij elkaar om het boekje in ontvangst te nemen en een paneldiscussie bij te wonen. Eric Luiten (voorzitter Stichting Landschapstriënnale) en Paul Gerretsen (Vereniging Deltametropool) legden de panelleden, Esther Agricola, Berno Strootman, Sylvo Thijsen en Emiel Reiding, vier thema’s voor die het landschappelijke debat van morgen domineren.

meer lezen

Een vleugje Berlijn in Leidsche Rijn

Op 16 mei was de officiële  opening van het splinternieuwe centrum van Leidsche Rijn. Aan het ontwerp werkten tal van gerenommeerde architecten en stedenbouwkundigen, onder supervisie van Jo Coenen. Door een mix van bouwstijlen moest het winkelcentrum een organische, stedelijke allure krijgen, die ons doet terugdenken aan onze stedentripjes naar Barcelona of Berlijn. Blauwe Kamer columnist Christiaan Weijts ging er kijken en schreef er een stukje over voor de NRC. Hij had zich ingesteld om zich vrolijk te kunnen maken over al die kosmopolitische polderambities, maar moest toegeven dat het eigenlijk best goed gelukt is.

 

Strip (14): Parijs en New York vrolijk gebogen

In succesvolle steden zijn veel oudere buurten in rijkere enclaves veranderd. Dat heet ‘gentrification’, een proces dat in steden als New York en Parijs onverminderd doorzet. Het verhaal van Meneer Johan - strip van het duo Dupuy & Berberian - speelt zich af in zo’n opgewaardeerde wijk ergens achter het Canal Saint Martin in het 10de en 11de arrondissement van Parijs.

 

Door Rob van der Bijl

meer lezen

1 juni, excursie naar Arnhem: bezoek Sint Jansbeek en Meinerswijk

Foto: Thea van den Heuvel

 

In samenwerking met tijdschrift Nieuwe Veluwe en vereniging VVA Larenstein organiseert Blauwe Kamer een middagexcursie naar Arnhem. We gaan  met ontwerper Theo Reesink naar de Sint Jansbeek die sinds kort weer zichtbaar door de binnenstad loopt. Daarna steken we de Rijn over naar het uiterwaardengebied Stadsblokken-Meinerswijk, waar landschapsarchitect Harro de Jong vertelt over de plannen voor een nieuw woongebied waar natuur en recreatie de boventoon voeren.

 

Programma vrijdag 1 juni:

12.00 Ontvangst op Molenplaats Sonsbeek met lunch

12.30 Presentatie Sint Jansbeek door Theo Reesink

13.30 Wandeling langs Sint Jansbeek

14.30-15.00 | Oversteek van de Rijn naar Stadsblokken-Meinerswijk

15.15 | Wandeling onder begeleiding van Harro de Jong

17.00 | Netwerkborrel Werfpaviljoen Arnhem

 

De kosten voor deze excursie bedragen €15,– p.p., inclusief lunch en borrel. Opgave via info@blauwekamer.nl of 0317 425890. De kosten kunt u hier voldoen. 

Middelgrote gemeenten pakken hun centra aan

In de Keizerstraat in Venlo zijn de 'dode achterkanten' tot leven gewekt, met horeca, een terras in de oude kloostertuinen een opknapbeurt van de openbare ruimte.

Middelgrote steden kampen met een groeiende leegstand in de winkelgebieden. Verloedering ligt op de loer en overal denken gemeenten na over oplossingen. Kris Oosting ging kijken in Venlo, Veenendaal en Almelo en constateert dat de gemeenten het vooral zoeken in eigen identiteit en het toevoegen van verblijfskwaliteit. ‘Het is echt pionieren wat we doen.’

Tekst Kris Oosting Foto's Daniel Nicolas

meer lezen

Pleidooi voor de bomen

Laan in de Beemster, foto: Wendy Drent

 

Er is grote ophef ontstaan over het kabinetsbesluit om 50 miljoen euro uit te trekken voor het ‘veiliger maken van autowegen buiten de bebouwde kom’. Dat betekent immers de kap van duizenden bomen. Een online petitie hiertegen is op het moment van dit schrijven al meer dan 16.500 keer ondertekend.

 

Landschappelijke waarde

en

 

Ook in het buitenland klinken warme pleidooien voor het behoud van bomen. Emma Mitchell beschrijft in The Guardian welke positieve effecten bomen op onze geestelijke en lichamelijke gezondheid hebben. Zij stelt dat kandelaberen in veel gevallen een goed alternatief is voor kap als het om de veiligheid van infrastructuur gaat. Als argumenten als gezondheid, klimaat en landschappelijke waarde niet overtuigend genoeg zijn, kunnen we het ook nog over geld hebben. Theodore Endreny rekent in Citylab uit hoeveel bomen in grote steden aan ecosysteemdiensten opleveren. Gemiddeld is dat $967,000 per vierkante kilometer aan boombeplanting.

 

Jong geleerd is oud gedaan

In de intro van ons vorige e-zine schetst hoofdredacteur Mark Hendriks zijn verbazing over de gebrekkige kennis van de gemiddelde Nederlander over ons vakgebied. Volkskrant columnist Max Pam blijkt bijvoorbeeld niet te weten dat het ministerie van VROM al in 2010 ophield te bestaan en dat we de schoonheidscommissie tegenwoordig welstandscommissie noemen.

 

De Amerikaanse landschapsarchitect Shannon Gapp publiceerde onlangs het kinderboek ‘Green Trees and Sam’. Hierin legt ze aan de kleintjes uit wat landschapsarchitectuur is en hoe het ontwerp de leefomgeving kan verbeteren. Het boekje is online te lezen. Misschien kan het geen kwaad om ook een Nederlandse versie te publiceren.