Tweede editie 'Afstudeerders in debat' op 2 november

Afstudeerders in gesprek tijdens de eerste editie in 2018.

 

Zoals elk jaar staat het septembernummer van Blauwe Kamer in het teken van het beste afstudeerwerk in de stedenbouw en landschapsarchitectuur. Dit vieren we met een speciale bijeenkomst op 2 november bij de Academie van Bouwkunst in Amsterdam.

Onder leiding van Bart Cosijn gaat de nieuwe generatie ontwerpers in gesprek over hun afstudeerproject. Wat zijn de actuele opgaven? Welke methodiek is gehanteerd? Hoe zien zij de toekomst van het vak?

Ook die middag: de feestelijke uitreiking van de KuiperCompagnons Afstudeerprijs voor het beste project van een master- en van een bachelorstudent.

 

Meer informatie volgt spoedig, maar noteer 2 november nu al in je agenda. Aanmelden via info@blauwekamer.nl

 

De bijeenkomst wordt gehost door de Academie van Bouwkunst in Amsterdam (als onderdeel van de jaarlijkse Graduation Show), en is een samenwerking van Blauwe Kamer, KuiperCompagnons, Jong BNSP en NVTL. Het septembernummer toont afstudeerprojecten van de Academie van Bouwkunst Amsterdam, de Rotterdamse Academie van Bouwkunst, Wageningen University, Technische Universiteit Delft, Technische Universiteit Eindhoven, HAS Den Bosch, Hogeschool Van Hall Larenstein, Saxion University of Applied Sciences, Breda University of Applied Sciences en Fontys Academy of Architecture & Urbanism. 

In memoriam: Meto J. Vroom (1929–2019)

Op woensdag 28 augustus overleed emeritus hoogleraar in de tuin- en landschapsarchitectuur Meto Johan Vroom, op 89 jarige leeftijd. Hij was een sleutelfiguur in de ontwikkeling van het vakgebied, in binnen- en buitenland. Harry Harsema, leerling en later Vrooms uitgever, deelt zijn persoonlijke herinneringen aan een toegewijd wetenschapper maar ook gevoelig mens.

 

Tijdens de crematiebijeenkomst vertelde oud-student, later collega Ank Bleeker hoe Meto Vroom als een piepjonge en onzekere professor uit een Gronings gereformeerde kwekersfamilie in 1966 de jonge vakgroep binnenkwam en de gewaardeerde Bijhouwer opvolgde. Veel ervaring had Vroom niet. Hij had kort gewerkt voor de Floriade in Rotterdam, bij de Dienst beplantingen in Amsterdam en voor Staatsbosbeheer in Noord-Holland.

meer lezen

Strip (21): Gelijkgeschakeld landschap

Maynardville ligt in de Verenigde Staten. Een type stadje waarvan er onnoemelijk veel bestaan. Het is ook de plaats waar Tommy zijn treurige leven slijt. Waar zijn relatie met vriendin Sunny maar niet wil lukken, waar zijn vrienden veelal ontsporen en elkaar belazeren. Waar het lowlife zich voltrekt tussen de huizen van de suburb, rond de stripwinkel van een pornoliefhebber en in de naargeestige flatgebouwen van het centrum.

Tekst Rob van der Bijl

meer lezen

Een dagje uit naar het zonnepark

PLANKRITIEK -In Hengelo in de Achterhoek wordt zon geoogst op landbouwgrond waar het ook nog eens prettig recreëren is. NL Greenlabel tekende een plan voor een park waarin de zonnepanelen gecombineerd zijn met natuurontwikkeling en recreatie. Is zo’n multifunctioneel zonnepark als alternatief van de monotone zonneakker een voorbode van ons cultuurlandschap van de toekomst?

Tekst Marieke Berkers Beeld Jeroen Bosch

meer lezen

Het e-zine van augustus: Twents landgoed, schoolplein in Kaapstad en het nieuwste boek van Andreas Paludi

Foto Ronald Tilleman

 

In het nieuwste e-zine aandacht voor een landgoed bij het Twentse dorp Enter, waar moderne nieuwbouw naadloos is opgenomen in een van de klassieke landschapskamers. Daarnaast kijken we naar de poging van Okra en anderen om een schoolplein in Kaapstad om te bouwen tot een duurzaam knooppunt voor de hele wijk. Correspondent Evelien Pieters gezicht het festival Horst in Vilvoorde - op het terrein van een oude energiecentrale - en de Delftse promovendus Verena Balz tipt het nieuwe boek van planoloog Andreas Paludi.

En voor op de bank weer wat leuke filmpjes, over een glazen stadsmuur in Harderwijk of de herontwikkeling van een vervoerfabriek in Veghel.

Logistiek vastgoed vraagt om een nieuwe koers

Foto: Jan Verhoeff

 

Brabant is met ruim 8 miljoen vierkante meter de provincie met het grootste areaal logistiek vastgoed. Tot 2030 ligt er nog een uitbreidingsvraag van 500 hectare. Een vraaggerichte ontwikkeling zal grote negatieve gevolgen hebben voor het landschap. Joks Janssen, scheidend directeur van BrabantKennis en voorzitter van onze jaarboekcommissie, schreef samen met Cees-Jan Pen, lector aan Fontys Hogescholen, een opiniestuk voor het Brabants Dagblad. Volgens Janssen en Pen moet het provinciebestuur in overleg met gemeenten en marktpartijen scherpere keuzes maken: 'Provincie en gemeenten moeten sturen op de meerwaarde van nieuwe logistieke bedrijven. Voegen ze echt iets toe aan de regionale economie?' Ook moet er meer aandacht komen voor hergebruik van bestaande logistieke bedrijventerreinen. 

Het e-zine van juli: veel klimaat en water, en een kijkje op de werkvloer van PosadMaxwan

Op een van de heetste dagen uit de Nederlandse geschiedenis verscheen de de zomereditie van ons e-zine. Toevallig daarin veel projecten over klimaatadaptatie, zoals de 'waterslinger' in Vlijmen en slimme watervlonders in Amsterdam. Plus de Rotterdamse sponstuin, waarin De Urbanisten experimenteren met de sponswerking van de stad - opnemen, vasthouden en teruggeven van water. Verder een door Carve ontworpen 'glijbaansculptuur' op het vliegveld van Singapore, een fraaie onderwaterfilm voor tijdens de zwoele zomeravonden en een kijkje op het kantoor van de gefuseerde bureaus Posad en Maxwan.

Column: Oproepen tot verandering

Door: Mark Hendriks

 

Met studenten aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam besprak ik dit voorjaar verschillende manifesten – van de Egyptische stedenbouwkundige Hassan Fathy over het bouwen voor de armen, van Jane Jacobs over leefbare steden – en hoe deze ‘oproepen tot verandering’ noodzakelijk zijn voor een levendige publieke discussie over de maatschappelijke betekenis van architectuur, landschapsarchitectuur en stedenbouw. Dat is hard nodig ook, want zelfs mijn studenten zien dat het architectuurdebat nagenoeg dood is.

 

Niettemin figureerden de bouwkunsten de afgelopen weken prominent in het nieuws. Het begon met Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet die in zijn bizarre overwinningsspeech na de Statenverkiezingen architecten onomwonden beschuldigde van het ondermijnen van de samenleving. En passant riep hij nog op tot een terugkeer naar de traditionele stedenbouw – het modernisme is immers ‘een daad van agressie tegen de gemeenschap’. Daarbovenop kwam de ophef over de renovatie van het Binnenhof, tot in het televisieprogramma Buitenhof aan toe. Zoals presentator Jort Kelder zei: ‘Waarom gaat het bij grote architectuurprojecten alleen maar over de kosten en zo weinig over visie?’

meer lezen

Paul Roncken: ‘De mens is een gebrekkig esthetisch wezen’

DOSSIER OVER SCHOONHEID Vorig jaar promoveerde landschapsarchitect Paul Roncken op een onderzoek naar schoonheid. Hij is een van de weinigen in Nederland die zich bezighouden met ‘schoonheid’ en het ‘sublieme’. Naast onderzoeker en docent aan Wageningen University is Paul Roncken provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit in Utrecht. Martine Bakker sprak met hem voor het themadossier over schoonheid, in het juninummer van Blauwe Kamer.

Tekst Martine Bakker | Foto's Christiaan Krouwels

meer lezen

Oproep: schetsen voor Nederland in 2300

Blauwe Kamer roept stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten op om een alternatief scenario voor Nederland in 2300 te schetsen. Aanleiding is een artikel in Vrij Nederland over klimaatverandering en het ontbreken van een zogenaamd Plan B, een scenario waarin na een zeespiegelstijging van 15 meter in 2300 het ophogen van dijken weinig zin meer heeft. Een nieuwe kustlijn zal ontstaan, een nieuwe verhouding tussen land en water, tussen mens en natuur.

 

Op verzoek van VN tekende fysisch geograaf Kim Cohen van de Universiteit Utrecht een kaart van Nederland zoals het er in 2300 uit zou kunnen zien. Wat Cohen als wetenschapper heeft gedaan kunnen ontwerpers natuurlijk ook. Het inzichtelijk maken van een dergelijk scenario, en welke ruimtelijke consequenties en kansen dit biedt voor natuur, landbouw, verstedelijking, mobiliteit en energie is een kolfje naar de hand van  Nederlandse landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen.

Blauwe Kamer wil hiervoor een podium bieden en de discussie over Plan B faciliteren. We roepen ontwerpers op om vanuit hun eigen visie, een alternatief scenario voor Nederland in 2300 te schetsen.

meer lezen

Taal bepaalt hoe we onze omgeving zien

Foto: Arie van Tilborg

 

Vorige maand lanceerde minister Kajsa Ollongren de Nationale Omgevingsvisie. Joks Janssen, tevens voorzitter van de selectiecommissie van het Blauwe Kamer Jaarboek, verwondert zich over de woordkeuze van dit document. Waar het vroeger over ‘ruimte’ ging die geordend moest worden, spreekt men nu van ‘omgeving’. Dat impliceert volgens Janssen een bottom-up benadering: 'Waar ruimte het domein van experts is, behoort omgeving aan de bewoners toe.' Woordkeuze is in die zin een belangrijk onderdeel van ons vak: Taal en handelen liggen in elkaars verlengde.

 

Naar aanleiding van deze constatering riep Janssen op Twitter iedereen op om zijn favoriete dichtregels over de stad te delen. Mensen reageerden enthousiast. Voor de Vereniging Deltametropool stelde Janssen een bloemlezing samen van de reacties.

 

De gedichten tonen volgens Janssen aan dat de ruimte om ons heen niet abstract is, maar een: 'door mensen bewoond, zintuigelijk ervaarbaar en emotioneel geladen landschap'.  Hij hoopt dan ook dat de verbale vernieuwing van de NOVI in staat is om dit verlangen naar een rijkere omgevingstaal te vervullen.

Strip (20): Duister Sarajevo in oorlogstijd

Het is april 1992, midden in de Bosnische oorlog. Zakenman en kunstagent Ervin Rustemagić is met zijn vrouw Edina en de kinderen Maja en Edvin op de vlucht voor de Serviërs. Het gezin is net terug van een vakantie in Nederland wanneer hun huis in een bombardement wordt vernietigd. Ze belanden in de buitenwijk Dobrinja van Sarajevo, waar nog maar acht jaar eerder de Olympische Winterspelen plaatsvonden. In Dobrinja waren sportlieden gehuisvest en in de omliggende bergen werd gesport. Maar nu wordt van daaruit de stad onder vuur genomen. Striptekenaar Joe Kubert doet hiervan verslag, in zijn rauwe comicsstijl.

Tekst Rob van der Bijl

meer lezen

Regio van de Toekomst (slot): Maakt ontwerponderzoek het verschil?

Het afgelopen jaar voerden BNSP en NVTL in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de Toekomst uit. In vier regio’s deden acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Dit is de tiende en laatste aflevering.

NVTL-voorzitter Ben Kuipers biedt minister Ollongren de door Blauwe Kamer gemaakte publicatie over Regio van de Toekomst aan. Rechts: Samen met BNSP-voorzitter Rob van der Velden en Jutta Hinterleitner van de BNA biedt Kuipers NOVI-directeur Emiel Reiding het manifest over ontwerponderzoek aan. 

 

Een van de doelen van Regio van de toekomst was om via ontwerponderzoek bouwstenen aan te dragen voor de NOVI. Zo sprak projectdirecteur Nationale Omgevingsvisie Emiel Reiding zijn wens uit om via het regionale ontwerponderzoek in beeld te krijgen wat op rijksniveau geregeld moet worden en dus in de NOVI moest worden opgeschreven. De conceptversie van de NOVI is vandaag gepresenteerd in de Expo Haarlemmermeer in Vijfhuizen, in bijzijn van minister Kajsa Ollongren. Een goed moment om in deze laatste blog na te gaan wat er terecht is gekomen van de gestelde ambitie.

 

Door: Marieke Berkers

 

Een eerste lezing maakt duidelijk dat de resultaten Regio van toekomst maar zeer mondjesmaat terug te zien zijn in het vuistdikke document. Dat komt omdat de NOVI nergens echt de diepte in gaat, iets wat de ontwerpteams juist wel deden. Zo’n twintig nationale ‘belangen’ vormen het fundament van de visie. Ze hebben een behoorlijk opendeurenniveau. Wat te denken van ‘een goede omgevingskwaliteit realiseren’. Wat betekent dit precies? Je snakt bij het lezen naar een flinke portie ontwerpvisie, waarmee (uiteenlopende) belangen worden doorgedacht op hun consequenties en van beeld worden voorzien.

meer lezen

E-zine van mei: plein in Tatarije en nieuw centrum voor Sittard

De mei-editie van het Blauwe Kamer E-zine is beknopt, maar desalniettemin hoogstens interessant. Dit keer reisden we af naar Sittard waar de landschapsarchitecten van Lodewijk Baljon het centrumgebied vernieuwden. Ook wierpen we een blik op het plan van het internationale bureau DROM voor een stadsplein in de Russische stad Naberezhnye Chelny, in de autonome republiek Tatarije. Verder filmtips, een podcast over de A1 en een editorial van onze vakredacteur Marc Nolden.

Mobiliteitstransitie is wel snel haalbaar

New York in 1900 en 1911

 

De gemeente Amsterdam kondigde onlangs aan om vanaf 2030 alle benzine- en dieselauto’s uit de stad te weren en alleen elektrische auto’s toe te laten. Iedereen riep meteen dat dat veel te ambitieus is. Do Janne Vermeulen, Architect in Residence bij Arcam, verdiept zich in de ruimtelijke impact van Smart Cities en Smart Mobility.

 

Dat het hard kan gaan met mobiliteitstransitie laten deze foto’s uit New York in 1900 en 1911 duidelijk zien. Op de ene foto domineren voetgangers en paard en wagen het straatbeeld. Tien jaar laten hebben auto’s de ruimte overgenomen. Vermeulen vermoed dat het met de smart-transitie wel eens net zo’n vaart kan gaan lopen. Ze laat voorbeelden zien van Mobility as a Service en zet uber af tegen ondergronds openbaar vervoer. De rol van de ontwerper ziet Vermeulen vooral als ontwerper van prettige omgevingen en het bedenken van logistiek slimme oplossingen. 

Fietsend de toekomst tegemoet

Het College van Rijksadviseurs, de gemeente Amsterdam en de Vervoerregio Amsterdam vroegen zich af welke ruimtelijke maatregelen de toekomst van de fiets zeker kunnen stellen. De Urbanisten gingen in dit kader aan de slag met een ontwerpend onderzoek naar de 'Fietsstad van de 21ste eeuw'. De resultaten zijn integraal te downloaden via de website van het Fietsberaad.

 

Fast Forward en Slow Flow

De Urbanisten richten zich voor de Fietsstad op het ontwerpen van routes voor de fietser, gericht op een vloeiende, veilige en comfortabele verplaatsing, maar ook op het ontwerpen van plekken, gericht op een aangenaam verblijf en op ruimte voor ontmoeten. Zij maken daarbij onderscheid tussen de snelle fietser en de interactieve fietser. De snelle fietser wil zo efficiënt mogelijk de plek van bestemming bereiken, terwijl de interactieve fietser meer belang hecht aan ontspanning en contact met de ander en de omgeving. Deze categorieën, Fast Forward en Slow Flow, vragen om verschillende technische richtlijnen en inrichtingsprincipes.

 

Verhalen uit Fietsstad

Vervolgens onderzoeken De Urbanisten verschillende stadsmodellen op hun kansen en kwaliteiten: De ontwerpers pleiten voor een combinatie van een hiërarchische infrastructuur en een meer homogeen stratenpatroon. Hieraan gekoppeld liggen verschillende soorten knooppunten en ontmoetingsplekken. Het ontwerpend onderzoek bevat tal van ruimtelijke uitwerkingen van routes, straatprofielen en pleinen. Zoals we van De Urbanisten gewend zijn, worden die gepresenteerd in een stripverhaal waarin je urenlang kunt ronddwalen.

Strip (19): De Noord-Zuid door Amsterdam

In het verhaal over de geschiedenis van het Amsterdamse openbaar vervoer tekent Eric Heuvel op realistische wijze de stedelijke architectuur van de stad. De totstandkoming van het moderne Amsterdam gaat hand in hand met de ontwikkeling van het openbaar vervoer dat is doorgedrongen tot in elke uithoek van de stad en ieder belangrijk gebouw aandoet. Van Noord naar Zuid doorkruist hoofdrolspeler Bennie Amsterdam. Hij moet de ov-wedstrijd winnen om zijn beoogde partner Carol voor zich te winnen.

Tekst Rob van der Bijl

meer lezen

Het e-zine van april: Marktplein in Dokkum en nieuw park in Milaan

Het stadspark Biblioteca del Alberi in Milaan. Foto: Andrea Cherchi

 

Deze week verscheen het Blauwe Kamer E-zine van april. Daarin onder meer aandacht voor het ontwerp van Inadie Outside voor een stadspark in Milaan – met een rijke botanische variatie en een fascinerend lijnenspel.

Verder het door bureau Hosper heringerichte Marktplein in Dokkum, bijzondere filmtips - zoals een onderwaterrestaurant in Noorwegen –, boekentips en een impressie van het Tilburg Architectuur Filmfestival.

Ode aan de grandes dames van de architectuur

De jury van de prijsvraag voor het stadhuis Amsterdam met rechts Ko Mulder (1968)

 

Vorig najaar was er klein relletje in architectenland over het symposium van De Architect ‘ De kracht van de Nederlandse architectuur’. De tien keynotesprekers bleken in eerste instantie allen witte mannen. We hebben blijkbaar nog een lange weg te gaan als het om inclusiviteit gaat, maar we komen van ver. Arjan den Boer zette voor de website Atria een aantal vrouwelijke pioniers van de architectuur en stedenbouw op een rijtje. Ko Mulder, Truus Schröder en Lotte Stam Beese passeren de revue. Zij moesten opboksen tegen talloze vooroordelen. De Delftse hoogleraar Granpré Molière was bijvoorbeeld van mening dat vrouwen niet abstract zouden kunnen denken of geen technisch inzicht hadden. Zulke uitlatingen zul je tegenwoordig niet meer in het openbaar horen, maar dat tegenwoordig nog steeds maar 30% van de architecten vrouw is geeft wel te denken.

Het hele jaar naar Cadzand-Bad

PLANKRITIEK / Het Zeeuws-Vlaamse Cadzand kreeg een facelift die de badplaats onherkenbaar heeft veranderd. Dat ging gepaard met een toenemende populariteit. De nieuwe appartementen - sommige met een vierkantemeterprijs die in Amsterdam niet zou misstaan - gaan er als warme broodjes over de toonbank. Vooral welgestelde Belgische kopers vinden hier een vakantieverblijf. Met de opknapbeurt - die ook de openbare ruimte de gewenste uitstraling heeft gegeven - is Cadzand nu een uitzonderlijke groeidiamant in het krimpende Zeeuws-Vlaanderen.

 

Tekst Anne Seghers Foto Daniel Nicolas

meer lezen