‘Mensentijd is niet hetzelfde als bossentijd’

Een aantal bomen bij elkaar, is niet meteen bos, zegt landschapsarchitect en kunstenaar Anna Maria Fink. We moeten ons meer bezighouden met het wordingsproces. ‘Met ons blote oog zien we misschien niets, maar ondertussen verandert er van alles.’

 

Tekst Djuna Spreksel

Foto Nadine van den Berg

 

Landschapsarchitect Anna Maria Fink houdt met twee handen een zaag vast. Ze staat voor een boom en probeert te bedenken waar ze het apparaat in de stam moet plaatsen, om het omzagen zo gemakkelijk mogelijk te laten verlopen. Zodra ze het harde geluid van de zaag hoort, probeert ze de kleine boom zo snel mogelijk om te zagen en in stukken te verdelen. Zo duurt het niet te lang, zowel voor haarzelf als voor de boom. Ze voelt de robuuste kracht van de stam, ziet het beetje licht dat binnenvalt zodra de kroon van de boom dat niet langer verhindert, en telt zijn jaarringen.

 

meer lezen

‘Het mag geen spookstad worden’

Een volledig verwoeste hoofdstraat in Marioepol. Foto: Municipal Commercial Enterprise of Mariupol City

 

De oorlog in Oekraïne is in volle gang. Toch wordt nu al nagedacht over de wederopbouw van het land. Om tijdig tot een samenhangende visie te komen, maar ook om de Oekraïners hoop en perspectief te bieden. ‘Zo weten mensen dat ze niet vergeten worden.’

 

Door: Eva Vroom

 

De beelden van de hevige strijd om Marioepol en de Azovstalfabriek gingen de hele wereld over. De industriestad bevond zich in een periode van snelle ontwikkeling, toen de oorlog hier een bruut einde aan maakte en 90 procent van de gebouwde infrastructuur verwoestte. Stedenbouwkundige Fulco Treffers werkt al sinds 2015 in Oekraïne en kent Marioepol als zijn broekzak. ‘Ik had net besloten om er een huis te kopen, toen de oorlog uitbrak’, vertelt hij. ‘Toen het stadsbestuur in ballingschap me vroeg om een visie voor de wederopbouw te ontwikkelen, twijfelde ik geen moment. Met een bevriende Oekraïense architect richtten we  Ro3kvit op.’ Deze urban coalition for Ukraine is inmiddels uitgegroeid tot een internationale organisatie van circa 125 specialisten, waarvan twee derde afkomstig is uit Oekraïne. 

 

meer lezen

De begraafplaats weer onderdeel van de stad

De door Lola ontworpen entree van een stadstuin op een voormalige begraafplaats in Bilbao.

 

Door: Mark Hendriks

 

Onlangs was ik bij het graf van mijn vader op de begraafplaats aan de Bredaseweg in Tilburg. Het is een toonbeeld van de klassieke laatste rustplaats: gietijzeren hekken als entree en hoge muren met op de hoeken heiligenbeelden. Op het terrein zelf leiden klinkerpaden de bezoekers langs buxushagen, oude tombes en grote stenen zerken. Van de stad rondom is weinig te merken. Ergens is dat fijn, want de stilte geeft ruimte aan verdriet, overpeinzing en verwerking. Tegelijkertijd maakt het de plek kil en afstandelijk. Als ik vertrek vraag ik me af of de begraafplaats aan betekenis zou winnen als het een toegankelijk park zou zijn, met grote boomgroepen en gazons, en fiets- en looproutes voor de scholieren van het naastgelegen lyceum.

 

meer lezen

Kwartiermaker, ateliermeester, voorganger

JANDIRK HOEKSTRA (1953-2024)

Foto Hans van der Meer/H+N+S Landschapsarchitecten

 

Op 1 februari 2024 overleed landschapsarchitect en musicus Jandirk Hoekstra aan een hartstilstand. Tijdens zijn uitvaart was er een recent filmpje te zien van hem in de Alpen tijdens een wandeltocht met dochter Hannah. Je zag hem in de wei zitten en hoe een paardje achter zijn rug nieuwsgierig kwam snuffelen. Jandirk liet het een beetje verwonderd en na een korte aarzeling toe, vond het duidelijk grappig. Typisch Jandirk. Een open mind voor van alles en nog wat. Misschien nog wel nieuwsgieriger dan het paardje.

 

Door Harry Harsema en Eric Luiten

meer lezen

Het eerste e-zine van 2024: beekherstel, op bezoek in dijkmagazijn en Kirsten Schipper over architectuurbeleid

Het kantoor van landschapsarchitect Robbert de Koning zit in een oud dijkmagazijn langs de Nederrijn.

 

In de eerste editie van het Blauwe Kamer e-zine aandacht voor hoe de landschapsarchitecten en hydrologen van Arcadis het landschap rondom de Baakse Beek 'klimaatrobuust' maken. Verder nemen we een kijkje bij het ontwerpbureau van landschapsarchitect Robbert de Koning in een oud dijkmagazijn en bezoeken we de vernieuwde openbare ruimte in de Antwerpse Kievitwijk. Verder een gesprek met architectuurhistoricus Kirsten Schipper over de voornaamste bevindingen uit haar promotieonderzoek naar 30 jaar Nederlands architectuurbeleid. Tipje van de sluier: doordat we architectuur sinds 2010 met een economische bril bekijken, is de vrije denkruimte uit het vakgebied verdwenen.

'Ontwerpen doe je voor de kinderen van je kinderen'

MARTIJN HORST EN PETER HERMENS, WINNAARS VAN DE EO WIJERSPRIJS

Met hun ‘aardkundig fundamentalisme’ pleiten landschapsarchitect Peter Hermens en erfgoedspecialist Martijn Horst voor een nieuwe, bijna religieuze manier om weer verbonden te raken met het landschap. Dat ze er de Eo Wijersprijsvraag mee wonnen, is een mooie erkenning. ‘Je bent niet langer een roepende in de woestijn.’

 

Tekst Eva Vroom

Foto's Christiaan Krouwels

meer lezen

Kersteditie e-zine: scheepswerf Vlissingen, Dar es Salaam en Nederland op de tekentafel

Beeld uit de studie door Rem Koolhaas en Kees Christiaanse naar agro-industrie in de Haarlemmermeer, als onderdeel van de manifestatie Nederland Nu Als Ontwerp. Nu te zien op de tentoonstelling Nederland op de tekentafel.

 

Voor de kerst verscheen het laatste e-zine van 2023. Hierin aandacht voor de herontwikkeling van de oude scheepswerf in Vlissingen en de aanleg van een gigantisch stadspark in de Tanzaniaanse hoofdstad Dar es Salaam. Plus boekentips van Maarten Ettema en een blik op de tentoonstelling Nederland op de tekentafel die nu te zien is in Het Nieuwe Instituut.

 

Deze expositie gaat over de rijke traditie van het ruimtelijk ontwerp, over hoe ontwerpers door de jaren heen omgingen met de opgaven van hun tijd, de oplossingen die ze zagen, en hun wereldbeelden. Opvallend genoeg blijken de opgaven in de plannen die te zien zijn hetzelfde als nu: bevolkingsgroei, milieu, energievoorziening en wonen. Maar de houding waarmee ontwerpers de vraagstukken te lijf gingen is wel degelijk anders. De maakbaarheidsgedachte viert in veel plannen hoogtij, net als een oneindig vertrouwen in de technologie. Maar bovenal gloort in elke tekening optimisme, een onuitputtelijk geloof dat het in 2050 wel goedkomt.

Jaarboek 2023: Het spel van de ruimtelijke ordening

Foto's Christiaan Krouwels

 

In de mooie, oude Burgerzaal van het stadhuis in Deventer presenteerden we afgelopen zaterdag het Blauwe Kamer Jaarboek 2023. Eerste exemplaren werden door selectiecommissievoorzitter Esther Agricola uitgereikt aan wethouder Thomas Walder, Gido ten Dolle van Mooi Nederland en de voorzitters van de BNSP en NVTL Eric van der Kooij en Joeri de Bekker.

meer lezen

Nieuwste e-zine: special over de KuiperCompagnons Graduation Awards

Beeld uit het winnende project van Diederik Vane: Het Zeeuws Parlement.

 

De novembereditie van het Blauwe Kamer e-zine staat volledig in het teken van de KuiperCompagons Graduation Awards die tijdens een feestelijke en drukbezochte bijeenkomst bij de Rotterdamse Academie van Bouwkunst op 16 november zijn uitgereikt. Bij de bachelorprojecten ging de eerste prijs naar landschapsontwerper Rixt Meeuwissen van Van Hall Larenstein. Bij de masters viel Diederik Vane van de Rotterdamse academie in de prijzen.

 

De jury ziet in de afstudeerprojecten twee benaderingen terug. Enerzijds afstudeerders die een bijdrage leveren aan de ‘puzzel’ van grote opgaven en transities die we in samenhang moeten oplossen. Anderzijds afstudeerders die hun fascinatie volgens en hun verbeeldingskracht inzetten om tot concrete ontwerpinterventies te komen, zeg maar tastbare plekken ‘waar je heen zou kunnen’. Beide richtingen zijn waardevol, meent de jury. Het is goed als ruimtelijk ontwerpers ons helpen om grip te krijgen op de complexiteit van maatschappelijke vraagstukken, en ons denkrichtingen bieden om ze op te lossen. Maar het is ook van belang dat ontwerpers ons laten zien hoe dat op concrete plekken uitpakt. Oftewel hoe combineer je idealisme en strategisch denken met vakman- en vakvrouwschap?

 

Alle 34 afstudeerprojecten zijn te zien in ons septembernummer.

Stad en strip (40): Sinner’s duister Harlem

De wijk Harlem in New York City is het duistere decor van een verhaal dat zich afspeelt in de tijd dat Vietnamveteranen zijn teruggekeerd in de stad. De misdaad tiert er welig. De stad waarin detective Alack Sinner leeft en probeert zijn werk te doen, is vol gevaren. Het beeld van de stad is hiermee volledig in overeenstemming. En zo zijn de prenten van José Muňoz neergezet in ruwe, maar rake lijnen en bieden ze een beklemmend perspectief op het stedelijk leven in Harlem.

 

Door Rob van der Bijl

meer lezen

Diederik Vane en Rixt Meeuwissen winnaars KuiperCompagnons Graduation Awards 2023

De winnaars van de KuiperCompagnons Graduation Awards met juryvoorzitter Gijs van den Boomen, hoofdredacteur Mark Hendriks en jurylid Martina Huijsmans. Foto Nadine van den Berg

 

Tijdens een feestelijke bijeenkomst op de Rotterdamse Academie van Bouwkunst zijn afgelopen donderdag de winnaars bekend gemaakt van de door Blauwe Kamer georganiseerde KuiperCompagnons Afstudeerprijzen. Bij de bachelorprojecten ging de eerste prijs naar landschapsontwerper Rixt Meeuwissen van Van Hall Larenstein. Bij de masters viel Diederik Vane van de Rotterdamse academie in de prijzen.

 

Stedenbouwer Vane kreeg de eerste prijs voor zijn poging om in Zeeland economie en ecologie weer met elkaar in balans te brengen. Daarvoor werkte hij twee denkrichtingen ruimtelijk uit: een variant waarbij zeewater weer wordt toegelaten en de principes achter ‘building with nature’ leidend zijn, en een scenario waarin met voornamelijk technische ingrepen watervraagstukken worden aangepakt. In plaats van zelf te kiezen legt Vane beide richtingen voor aan de Zeeuwen, om zo de complexiteit behapbaar te maken en hen te helpen bij het maken van keuzes. Daarvoor stelt Vane een nieuw Zeeuws parlement voor waarin het debat over de toekomst van Zeeland plaatsvindt. In dit parlement hebben naast bewoners, boeren en vissers, ook de niet-mensen een stem: het water, de aalscholver, de paling, de oester, zeekraal en ui. 

meer lezen

Presentatie Jaarboek 2023 in Deventer

Het vernieuwde plein naast de Lebuinuskerk in Deventer.

 

De presentatie van het door Blauwe Kamer geproduceerde Jaarboek 2023 vindt plaats op zaterdagmiddag 9 december in het Stadhuis van Deventer. Dit door NeutelingsRiedijk ontworpen gemeentehuis staat aan de heringerichte en voor dit jaarboek geselecteerde Lebuinuspleinen – een ontwerp van Bosch Slabbers Landschapsarchitecten. In deze editie nog een Deventer project: de herontwikkeling tot stadswijk van het Roto Smeetsterrein.  

meer lezen

‘Dat we geen signalen krijgen, betekent niet dat het niet gebeurt’

Terwijl een maatschappelijk debat gaande is over onwenselijke praktijken op de werkvloer, blijft het in de ontwerpwereld op dit vlak opvallend stil. Het gaat – ook in Blauwe Kamer – meestal over wat de vakgebieden opleveren en nauwelijks over onder welke omstandigheden plannen tot stand komen. Zo'n gesprek is niet makkelijk. ‘De vakwereld is een soort familie. Hoe zorg je dat mensen in een veilige omgeving hun zegje kunnen doen?’ 

 

Door: Mark Hendriks

 

Dit is een verhaal over de werkcultuur. Preciezer gezegd, over hoe die werkcultuur soms onprettig en zelfs gevaarlijk kan zijn. Denk aan hoge werkdruk en lage salarissen, maar ook aan discriminatie en (seksuele) intimidatie. We spreken met Veerle Alkemade en Catharine Koekoek, respectievelijk architect en filosoof. Ze kwamen in beeld door een artikel van hun hand over de zwakke positie van werknemers in de architectuur- en ontwerpbranche. In het stuk verbazen Alkemade en Koekoek zich erover dat het in ‘het vak’ alleen maar gaat over de mooie ontwerpen en spraakmakende projecten, en niet over de omstandigheden waaronder die ontwerpen gemaakt worden. ‘Dan doelen we op de werk- druk, de lage salarissen, de gebrekkige inclusiviteit, onveiligheid en ongelijkheid’, legt Alkemade uit. ‘Neem het aantal vrouwen. In het onderwijs is de balans nog 50-50, maar binnen bureaus veranderen die cijfers snel, zeker als het hogere functies betreft. Voor vrouwen is het perspectief gewoon minder rooskleurig. Qua salaris, qua doorgroeimogelijkheden, qua herkenning. Voelt een vrouw zich architect als ze niet wit is, geen zwarte trui en dito bril draagt?’ 

 

meer lezen

Uitreiking KuiperCompagnons Afstudeerprijzen

Het septembernummer van Blauwe Kamer staat traditiegetrouw in het teken van het beste afstudeerwerk in stedenbouw en landschapsarchitectuur van het afgelopen studiejaar. Dit vieren we met een speciale bijeenkomst op 16 november op de Rotterdamse Academie van Bouwkunst. Onder leiding van Sophie Stravens gaat de nieuwe generatie ontwerpers in gesprek over hun afstudeerproject. Hoe was het om af te studeren? Welke methodiek is gehanteerd? Hoe zien zij de toekomst van het vak?

 

Ook die middag: de feestelijke uitreiking van de KuiperCompagnons Afstudeerprijzen voor het beste project van een master- en van een bachelorstudent.

Meer informatie volgt spoedig, maar noteer 16 november (vanaf 14.30) nu al in je agenda. Aanmelden kan al via info@blauwekamer.nl

Het e-zine van augustus: campus in Groningen, Landschapstriennale en klimaatvluchtelingen

In de zomereditie van het Blauwe Kamer e-zine volop aandacht voor het noorden van Nederland. We tonen het ontwerp voor een nieuwe schoolcampus in Appingedam en spraken met Els van der Laan over de Landschapstriennale die deze maand langs de Waddenkust plaatsvindt. 

Blikvanger in dit nummer zijn de spectaculaire wereldkaarten van UFO Urbanism en Lena Knappers. Ze tonen hoe in 2100 door temperatuurstijging de aarde zal bestaan uit bewoonbare en onbewoonbare gebieden. Die tweedeling leidt tot grote migratiestromen en het is de vraag hoe we daarmee om zullen gaan.

‘We hebben echt wat te verliezen’

De eenzijdige en technische aanpak van de versterkingsopgave heeft desastreuze gevolgen voor het aanzien van de Groningse dorpen. Onderweg van Woltersum naar Ten Post vertellen lokale experts Francien van Soest en Dianne Maas-Flim hoe het ook anders kan. 'Het palet aan mogelijkheden is veel rijker dan wat bewoners nu voorgeschoteld krijgen.'

 

Tekst Mark Hendriks

Foto's Marieke Kijk in de Vegte

 

Op de wierde van Woltersum, in het hart van het Groningse aardbevingsgebied, hoeft niemand lang na te denken over wat ruimtelijke kwaliteit is. De parochiekerk uit 1765 torent trots boven de buurtschap uit. Rondom staan talloze woninkjes, uitgevoerd in rode baksteen, met lage goten en kleine kappen. Hiertussen liggen tuinen, stegen, veldjes en boomgaarden. Soms is er zicht op het landschap buiten de wierde: in deze tijd van het jaar weldadig groen, met de geur van vers gemaaid gras. De voorjaarswind doet de hoge bomen ruisen.

meer lezen

Stad en strip (39): Benauwend en corrupt Caïro

In het door Milan Hulsing getekende Caïro werkt ambtenaar Salem aan zijn plan om een compleet nieuwe stad te verzinnen. Een niet al te grote stad weliswaar (van fictieve klei), maar volgens Salem groot genoeg om op te tuigen met een uitgebreid politieapparaat, waaraan veel loon moet worden uitbetaald. Maar omdat deze politiemacht alleen op papier bestaat, verdwijnt al het besteedde geld in de zak van Salem zelf. 

 

Door Rob van der Bijl

 

meer lezen

Kom werken bij Blauwe Kamer!

Als redactie zijn we op zoek naar een onlineredacteur. De voornaamste opdracht is om de online positie en profilering van het tijdschrift te versterken en uit te breiden. Een belangrijke taak ligt dan ook in het beheer van onze socialemediakanalen, zoals LinkedIn (debat) en Instagram (inspiratie). Daarnaast denk je mee over de koers en invulling van de website blauwekamer.nl. Een belangrijk aspect is hoe de verschillende producten en kanalen elkaar versterken.

 

meer lezen

Interview ontwerpers Lonny van Ryswyck en Nadine Sterk van Atelier NL

Met een fascinatie voor klei en zand bekijken ontwerpers Lonny van Ryswyck en Nadine Sterk de wereld.  Foto:  Christiaan Krouwels
Lonny van Ryswyck en Nadine Sterk vormen samen Atelier NL. Foto: Christiaan Krouwels

‘In elke korrel zand schuilt een berg data’

Met een fascinatie voor klei en zand bekijken ontwerpers Lonny van Ryswyck en Nadine Sterk van Atelier NL de wereld. Ze onderzoeken, inventariseren en maken er unieke producten van. ‘Wij vertellen hetzelfde verhaal als een geoloog, maar visualiseren het voor een breed publiek.’ In het zomernummer van Blauwe Kamer licht het tweetal hun bijzondere werkwijze toe.

meer lezen

Ruimtelijke kwaliteit in het Groningse aardbevingsgebied

Onderweg van Woltersum naar Ten Post vertellen lokale experts Francien van Soest en Dianne Maas-Flim over de ruimtelijke kwaliteit in het Groningse aardbevingsgebied - Blauwe Kamer #2 2023 - Foto Marieke Kijk in de Vegte
Wandelen van Woltersum naar Ten Post met lokale experts Francien van Soest en Dianne Maas-Flim. Foto: Marieke Kijk in de Vegte

‘We hebben echt wat te verliezen’

De eenzijdige en technische aanpak van de versterkingsopgave heeft desastreuze gevolgen voor het aanzien van de Groningse dorpen. Onderweg van Woltersum naar Ten Post vertellen lokale experts Francien van Soest en Dianne Maas-Flim hoe het ook anders kan. ‘Het palet aan mogelijkheden is veel rijker dan wat bewoners nu voorgeschoteld krijgen.’

meer lezen

Blauwe Kamer  is een uitgave van Stichting Lijn in Landschap en Uitgeverij Blauwdruk

 

Vormgeving & realisatie

Daphne de Bruijn, Harry Harsema (Uitgeverij Blauwdruk)