Cultureel erfgoed als basis voor wateropgave

Arconiko architecten, Plein06, Designlab 2902 en SteenhuisMeurs onderzoeken samen hoe de culturele erfenis van het Rotterdam Central District benut kan worden om tot een integrale aanpak ten behoeve van de totale stedelijke kwaliteit te komen. Het watervraagstuk staat daarbij centraal. Het team werkt in dit project samen met de gemeente Rotterdam, Het Hoogheemraadschap, de TU Delft en de vereniging Rotterdam Central District.

 

Het ontwerpend onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van het Erfgoed en Ruimte ontwerpprogramma (2017-2018) van het Stimuleringsfonds en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

 

 

Bekijk hier de video over het project:

 

Rijksadviseurs bezorgd om archief tuin- en landschapsarchitecten

Door verschillende reorganisaties valt het beheer en de ontsluiting van de archieven van Nederlandse tuin- en landschapsarchitecten tussen wal en schip. Het College van Rijksadviseurs (RCa) trekt aan de bel bij OCW-minister Ingrid van Engelshoven.

meer lezen

Het zomer-e-zine: Landschapspark Werchter, het klimaatakkoord en een park van plastic

In de zomereditie van het Blauwe Kamer e-zine vier vragen aan stedenbouwkundige Boris Hocks over zijn betrokkenheid bij het klimaatakkoord. Daarnaast het ontwerp voor landschapspark Werchter, een film over het Recycled Park in Rotterdam - gemaakt van opgevist plastic - en een regionale ontwerpstrategie van Openfabric voor een koffieteeltregio in Peru. Tot slot een film over de resultaten van een ontwerpatelier over de toekomst van de Friese Veenweiden. 

Afstudeerders in gesprek op 12 oktober

Het septembernummer van Blauwe Kamer staat in het teken van het beste afstudeerwerk in de stedenbouw en landschapsarchitectuur. Dit vieren we op 12 oktober vanaf 16.00 uur met een speciale bijeenkomst in Tilburg. In het bijzijn van een van de rijksadviseurs gaat de nieuwe generatie ontwerpers onder leiding van Bart Cosijn in gesprek over hun afstudeerproject. Wat zijn actuele opgaven? Welke methodiek is gehanteerd? Hoe zien zij de toekomst van het vak?

Meer informatie volgt spoedig, maar reserveer 12 oktober nu al in je agenda.

 

De bijeenkomst wordt gehost door Fontys Academy of Architecture and Urbanism en is een samenwerking van Blauwe Kamer, Jong BNSP en NVTL.

In het septembernummer staan de beste afstudeerprojecten van de Academie van Bouwkunst Amsterdam, de Rotterdamse Academie van Bouwkunst, Wageningen University, Technische Universiteit Eindhoven, Technische Universiteit Delft, HAS Den Bosch, Hogeschool Van Hall Larenstein, Saxion University of Applied Sciences, NHTV Internationaal Hoger Onderwijs Breda en Fontys Academy of Architecture & Urbanism.

 

Deelname is gratis, meld je hier aan.

Hittestress nu onvermijdelijk op de agenda

Foto: Arie Kievit / de Volkskrant

 

De aanhoudende droogte is voor de Volkskrant aanleiding om aandacht te besteden aan ons stadsklimaat. Steden zijn woestijnen van beton, klinkers, asfalt en tegels die de hele dag warmte opzuigen, vasthouden en in de rondte wasemen. Het kan hierdoor in de stad tot wel 9 graden warmer zijn dan in het buitengebied. Dit heeft negatieve gevolgen voor de volksgezondheid en de arbeidsproductiviteit.

 

Bescheiden ramp

De Delftse hoogleraar Klimaatontwerp en Duurzaamheid Andy van den Dobbelsteen. ‘De huidige garde architecten en stadsontwikkelaars bouwt gewoon nog grote strakke gebouwen van glas waar nergens zonwering aan de buitenkant te bevestigen is.’ Hij vreest dat er een bescheiden ramp nodig is, een hittegolf met een paar doden, om beleidsmakers de urgentie van hittestress te laten inzien. Ook Sanda Lenzholzer, Associate professor landschapsarchitectuur bij Wageningen University, denkt dat een ramp maatregelen voor klimaatadaptatie zou kunnen bespoedigen. Ze constateert dat Nederland behoorlijk achterloopt bij bijvoorbeeld België en Duitsland, waar bouwbesluiten al zijn aangepast op hittestress.

 

Bomen

Veel maatregelen die hittestress in de stad tegengaan zijn onder ontwerpers ondertussen wel bekend: minder verharding, meer bomen, daktuinen en groene gevels. Vooral bomen zijn effectief: In de buurt van een groot park kan de tempratuur 6 graden lager zijn dan verderop. Op een hoger schaalniveau moet er nagedacht worden over windcorridors, of over de vorm en compactheid van stadsuitbreiding (groene vingers). Met de invoering van de nieuwe omgevingswet krijgen gemeentes en Provincies de gelegenheid om stedenbouwkundige voorschriften op te stellen om hittestress te verminderen. Hopelijk grijpen zij deze kans.

 

Nieuwe serie: De regio van de toekomst

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Vandaag aflevering 1.

Deelnemers bijeen in Barneveld voor een kennismaking met het ontwerpproject 'Regio van de toekomst'.

 

Door: Marieke Berkers

 

Op een zonnige ochtend in juli komen landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen bijeen in Barneveld voor de start van de ontwerpstudie ‘Regio van de Toekomst’. Deze eerste bijeenkomst staat in het teken van introductie en kennismaking. Wat moet er de komende maanden gebeuren, welk team gaat waar aan de slag en wie wil met wie samenwerken? 

 

Het doel van het ontwerptraject: het formuleren van regionale ontwerpperspectieven op de grote maatschappelijke opgaven die centraal staan in de Nationale Omgevingsvisie. Deze zogenoemde NOVI moet namelijk richting geven aan de grote verbouwing waarvoor Nederland staat. Vraagstukken op het gebied van klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw raken elk schaalniveau: van het huis en de straat tot en met steden en landschappen. Opgaven gaan over gemeente- en provinciegrenzen heen en vragen om een nauwe samenwerking tussen uiteenlopende disciplines.

meer lezen

Zomertip: Joost Emmeriks Garden Atlas

Onze redacteur Marieke Berkers liet zich voor haar vakantie inspireren door de Garden Atlas van Joost Emmerik. 'Die heb ik volledig geplunderd voor mijn reisje naar Engeland en bezoek tuinen aldaar binnenkort,' vertelt ze. 'Hij geeft er een prachtig aansprekend overzicht van tuinen overal ter wereld.' Joost is in Delft opgeleid als architect en stedenbouwkundige, maar hij heeft zich gespecialiseerd in tuinontwerp. Ook zijn instagram account is de moeite waard, volgens Marieke. 

Jaarboekcommissie selecteert 20 projecten

De selectiecommissie verkent de woonwijk Kerkebosch in Zeist.

 

Na een dag toeren langs projecten door heel Nederland koos de selectiecommissie vrijdagavond  20 projecten voor de volgende editie van het Blauwe Kamer Jaarboek. Eerder al was de lijst met ruim 100 inzendingen teruggebracht tot 32 kanshebbers.

meer lezen

'De Kern Bijzonder': opfristherapie voor Den Haag centrum

Tekst Joost Emmerik Foto Daniel Nicolas

 

In een dossier over de straat besteedt Blauwe Kamer in het juninummer aandacht aan onder meer het Haagse centrum. Eind jaren tachtig zette Den Haag de standaard voor het openbareruimteontwerp van grote stadscentra met het plan 'De Kern Gezond'. Dertig jaar later ligt het gebied opnieuw op de tekentafel van bureau B+B. De nieuwe visie bouwt voort op de Haagse sfeer van deftige rust en waardige kalmte, en ondergraaft de dominantie van de auto verder. Landschapsarchitect Gert-Jan Wisse van B+B: ‘Het Buitenhof is nu een verkloot plein.’

meer lezen

Jansbeek Arnhem: terugkeer van oude bekende

Tekst Marc Nolden Foto Thea van den Heuvel

 

Het is een magnifiek gezicht. Het water van de Sint-Jansbeek dat via een opening in de kademuur rechtstreeks de Rijn in klettert. Het is half januari en hoogwater. De kades zijn overstroomd, de rivier is op zijn breedst. Normaal zou de beek – volgens ontwerp – in een verdiept bassin in de kade uitmonden en via een ondergrondse buis uitstromen in de Rijn. Nu leiden de bijzondere omstandigheden tot een directe confrontatie tussen beek en rivier. Een on-Hollands tafereel. Alleen het geluid al. Vanaf de kadetrappen zitten mensen verwonderd naar het vallende water te kijken.

meer lezen

Veel winnaars bij prijsvraag Brood en Spelen

Op 4 juli zijn de winnaars van de prijsvraag Brood en Spelen bekend gemaakt. De prijsvraag had als doel ontwerpkracht en ondernemerszin in te zetten om een breed palet aan vernieuwende maatschappelijke toekomstperspectieven voor het platteland concreet vorm te geven. De jury hanteerde drie criteria bij de beoordeling van de inzendingen: radicaal, realistisch en realiseerbaar. Uit 50 inzendingen zijn uiteindelijk 16 winnaars en 4 eervolle vermeldingen geselecteerd. De zestien winnende teams gaan de komende maanden hun plannen verder uitwerken. Daarvoor ontvangen zij ieder een bedrag van € 25.000 excl. btw. Alle inzendingen en het juryrapport staan de op de website van Brood en Spelen.

 

Filosoof Jan-Hendrik Bakker pleit voor regionale aanpak bij landschapstransformaties.

Chinese zuivelfabriek bij Heerenveen.

 

De NVTL en de BNSP starten deze week met het traject ‘Regio’s van de Toekomst’, waarin ontwerpers aan de slag gaan met een regionale benadering van de Nationale Omgevingsvisie. Filosoof Jan-Hendrik Bakker benadrukt in zijn essay voor Noorderbreedte nog eens hoe belangrijk het regionale schaalniveau is voor onze verbondenheid met het landschap.

 

Landschap is niet in iemands bezit zoals grond dat is, maar wel in overdrachtelijke zin. Het landschap waarin je je thuis voelt, hoort bij jou. “De speciale band toont zich vooral wanneer de pijn van het verlies zich meldt. (…) Markante elementen die uit het landschap verdwijnen, en dieren en plantensoorten die verdwijnen, tasten onherroepelijk het leefgebied van de collectieve herinnering aan.”

 

Dat het landschap verandert is niet het probleem. Het verandert immers continue en de gemeenschap verandert mee. Landschapspijn ontstaat wanneer de veranderingen veroorzaakt worden door “economische exploitatie en uitputting door mogendheden ver buiten de regio, die er ook geen enkele band mee hebben.” Bakker noemt de grootschalige Chinese zuivelfabriek bij Heerenveen als uitwas, of het massatoerisme dat het landschap reduceert tot attractie of lustobject. Daarom moet landschapsonderhoud volgens hem gebaseerd zijn op onderzoek naar de verhalen die er over het landschap verteld worden. “Lokale geschiedschrijving, lokale journalistiek en kunst zijn net zo belangrijk als het werk van de lokale biologen, ecologen en (landschaps)architecten.”

 

Juninummer over straten, IJsselmeer en Leidsche Rijn Centrum

Foto: Daniel Nicolas

 

In het juninummer een dossier over het hedendaagse straatontwerp. Overal ter wereld gaan straten op de schop. Naast maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie, wateropvang en vergroening, is het de bedoeling dat niet langer de auto, maar de voetganger de dienst uitmaakt. Zoals de Utrechtse planologiehoogleraar Maarten Hajer het in

Nieuwsuur verwoordde: ‘De revolutie is begonnen, in steeds meer steden wordt de auto uit het straatbeeld gehaald.’

De straat moet een plek worden voor verblijf, ontmoeting, bezinning en ontspanning – precies  de termen waarmee vier ontwerpers in dit dossier hun favoriete straat omschrijven. Landschapsontwerper Marlies van Diest bijvoorbeeld is verheugd dat de Rijnkennemerlaan in Leidsche Rijn een groene grasweg is gebleven. Daardoor biedt de door populieren gemarkeerde laan ruimte voor bijvoorbeeld een buurtontbijt aan een meterslange tafel. 

 

meer lezen

Ontwerpers gezocht voor 'Regio’s van de Toekomst'

Het ministerie van Binnenlandse Zaken werkt aan de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De NVTL en de BNSP leveren hieraan een bijdrage door ‘Regio’s van de Toekomst’. In dit traject werken planologen, stedenbouwkundigen en andere experts samen aan regionale gebiedsuitwerkingen. Met ontwerpkracht worden in vier regio's (Den Haag-Rotterdam, Arnhem-Nijmegen, Flevoland en Eemsdelta-Waddenkust) actuele opgaven als klimaatadaptatie, gezondheid, circulaire economie, agrarische transitie en sociale ongelijkheid samengebracht in een samenhangende perspectieven.

 

In een speciale blogserie zal Blauwe Kamer de komende maanden dit traject kritisch volgen. Dit betekent het informeren van stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en andere geïnteresseerden, maar ook het duiden van en reflecteren op hetgeen plaatsvindt en wordt opgeleverd. 

 

Wil je een bijdrage leveren aan de regionale en nationale beleidsontwikkeling? Schrijf je (alleen of als team) in voor de startbijeenkomst op 4 juli via Regio's van de Toekomst. 

Steden zien landschap als basis voor klimaatadaptatie

Goed nieuws voor landschapsarchitecten onlangs in het NRC: verschillende Utrechtse en Gelderse gemeentes onderkennen na een stresstest voor klimaatverandering het belang van de natuurlijke omgeving als basis voor adaptatie. Ze realiseren zich bijvoorbeeld dat een zandgrond om andere oplossingen vraagt dan een bodem met zware klei. Dijkgraaf Tanja Klip-Martin van waterschap Vallei en Veluwe: 'Je kunt beter rekening houden met het landschap en het watersysteem dan uitgaan van toevallige bestuurlijke grenzen.' Werk aan de winkel voor de landschapsarchitecten dus. 

Computerspel over Rotterdamse bouwopgaven

Zit je al de hele dag geconcentreerd achter de computer? Dan is het dan nu misschien even tijd voor wat afleiding. Vers Beton maakte een geinig spelletje, met een vette knipoog en een serieuze ondertoon: Bouwen is macht. Bas de Bouwer en Ahmed de Ambtenaar worstelen met de dilemma’s die komen kijken bij de ruimtelijke opgaven van Rotterdam. Leggen ze een nieuwe ringweg aan ten koste van de voetbalclub en volkstuintjes? Investeren ze in een nieuwe brug en iconische gebouwen? Welke keuzes maak jij?

Column: Gebruik het gras

De voormalige kloostertuin in het hart van Litomysl.

 

Door: Mark Hendriks

 

Door al dat bottom-up- en participatiegeweld in Nederland zou je haast vergeten dat dit in de rest van de wereld helemaal niet zo gangbaar is. Dat ondervind ik bijvoorbeeld als ik voor de internationale publicatiereeks Landscape Architecture Europe voormalige Oostbloklanden bezoek. Zo was ik drie jaar geleden in Boedapest waar landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen uit alle macht proberen om de herinrichting van de openbare ruimte open te stellen voor de wensen en belangen van burgers. En deze week maakte ik in het Tsjechische stadje Litomysl kennis met een participatieproject rondom het herontwerp van een rivieroever.

meer lezen

Richard Sennett komt met nieuw meesterwerk

De meesten van ons kennen de Amerikaanse socioloog / stedenbouwkundige Richard Sennett nog van zijn verhandelingen over het publieke domein als plek van culturele kruisbestuiving. Onlangs verscheen zijn magnum opus Building and Dwelling: Ethics for the City. Hierin beschrijft hij hoe stedenbouwkundig ontwerp een open samenleving kan bevorderen. Marjan Slob schreef voor de Volkskrant een ronkende recensie over het boek. Weergaloos, urgent en duizelingwekkend, noemt ze het. Mijn interesse is gewekt.

 

E-zine van juni: stationsplein Maastricht, de Afsluitdijk en Kris Oosting over Leidsche Rijn Centrum

In de nieuwste editie van het Blauwe Kamer e-zine aandacht voor de versterking van de Afsluitdijk door het consortium Levvel (met daarin de ontwerpbureaus BenthemCrouwel en West8) en de herinrichting van het stationsplein in Maastricht door MTD Landschapsarchitecten. In de rubriek Ondertussen in ... gaan we naar Luxemburg waar Bosch Slabbers en Urbis een kantorenwijk omtoveren tot een gemengd stadsdeel. Redacteur Marieke Berkers keek binnen bij Space&Matter en columnist Kris Oosting bezocht Leidsche Rijn Centrum en waande zich even in Abu Dhabi.

Boekpresentatie ‘Het volgende landschap’

Op 28 mei presenteerde de Stichting Landschapstriënnale haar publicatie Het Volgende Landschap. Het boek doet verslag van de Landschapstriënnale 2017, over de actuele ruimtelijke opgaven voor Nederland in het algemeen en de Stadsregio Amsterdam in het bijzonder. In een warm zaaltje van de Tolhuistuin in Amsterdam Noord kwamen vakgenoten bij elkaar om het boekje in ontvangst te nemen en een paneldiscussie bij te wonen. Eric Luiten (voorzitter Stichting Landschapstriënnale) en Paul Gerretsen (Vereniging Deltametropool) legden de panelleden, Esther Agricola, Berno Strootman, Sylvo Thijsen en Emiel Reiding, vier thema’s voor die het landschappelijke debat van morgen domineren.

meer lezen