Door: Mark Hendriks
Voor dit e-zine spraken we met de Hongaarse kunstenaar Andi Schmied. Zij deed zich voor als miljardair om toegang te krijgen tot de meest luxueuze en peperdure appartementen in de wolkenkrabbers op Manhattan. Tijdens de bezoekjes – geregeld via exclusieve makelaarskantoren – ontdekte ze dat vrijwel alle appartementen leegstaan. De reden: zulke appartementen dienen niet als woning of thuisbasis, maar zijn lucratieve beleggingsobjecten voor ’s werelds superrijken. Maar, zo stelt Schmied, de stad zelf wordt daar niet beter van.
Een vergelijkbaar mechanisme speelt ook hier. Op onze woningmarkt zijn eveneens vastgoedbedrijven en beleggers actief die massaal huizenblokken, sociale woningen en historische panden opkopen – niet om hier zelf te wonen, maar om er geld mee te verdienen. Dat doen ze door bijvoorbeeld huizen op te knappen en met winst door te verkopen, of door ze voor exorbitante bedragen in de verhuur te doen.
Mede hierdoor gaan de huizenprijzen door het dak en vallen lagere en ook steeds meer middeninkomens buiten de boot. Het is een onderbelichte oorzaak van de wooncrisis waarin we verkeren. We kampen dus niet zozeer met een tekort aan woningen, maar vooral met een gebrek aan betaalbare woningen. Dit plaatst de wijze waarop we de woningnood denken aan te pakken in een ander daglicht. Het zo snel mogelijk bijbouwen van 1 miljoen nieuwe woningen tot 2030 doet dan ook geen recht aan de complexiteit van de problematiek.
Econoom Dirk Bezemer opperde in de Volkskrant alvast een maatregel om in overweging te nemen. Hij stelt voor om waardestijgingen van woningen belasten. ‘Dan wordt het een stuk minder aantrekkelijk voor de mensen die voor winst in huizen investeren. De vraag die dan overblijft, is de echte woonvraag. Dan kun je bekijken of er echt woningschaarste is, en of er werkelijk een miljoen huizen bijgebouwd moeten worden.'